Dirk Vanhaeren

SMEUIG,... MOOI WOORD.

2011-11-07T00:46:00.007+01:00

Steven Hill is een Amerikaans keramist die een decoratieve toepassing van dik kleislib weet te combineren met het gebruik van verschillende laagjes (dun) gespoten glazuren. Het resultaat zijn een soort 'trompe l'oeuil' stukken, waarbij je het idee krijgt gesuggereerd dat de stukken zijn afgewerkt met dikke lagen glazuren die rijkelijk zijn aangebracht en nèt niet van de potten zijn gestroomd in de oven...
Met andere woorden, een voorbeeld van hoe je twee totaal uit elkaar liggende technieken zó op elkaar kan afstemmen dat je een resultaat bereikt dat je wellicht anders nooit kàn bereiken.

Hierbij een leerrijk filmpje over een decoratietechniek met 'smeuig slib'. (Als je dit een paar keer na elkaar luidop zegt, dan zie je het effect zo voor je...).

Voor diegenen die het toch uitgebreid willen zien: hierbij de link.

Via Youtube ook nog een iets algemener filmpje gevonden....

Wie al eens een boek over porselein heeft opengeslagen zal waarschijnlijk al kennis hebben gemaakt met het werk van Steven Hill. Zijn manier van werken staat ook uitgebreid beschreven in ' The teapot book' van Steve Woodhead.

GOED OP WEG.

2011-10-24T23:43:00.003+02:00

Good news travels fast. Dat zeggen ze wel eens, maar dat kan ik bij deze een beetje tegenspreken.

Nu goed, het doet er niet echt toe, het voornaamste is dat het aankomt. Het goede nieuws, bedoel ik. En dat deed het, eergisteren. De partij hout, (waarvan in een aantal artikels sprake in de maand augustus, zie blogarchief) dat de pottenbakkerij in Gatagara had aangekocht, is geveld, gekapt, verzameld, en vervoerd naar de pottenbakkerij.
Het moet nu nog verder worden gekliefd en gestapeld op vakkundige wijze om zo snel mogelijk te kunnen drogen.

Oef, een pak van mijn hart.
Ondertussen is ook de coöperatieve een feit geworden, en is het ganse team sedert begin september weer aan het werk. Het microkrediet (als overbruggingskrediet) om de lonen uit te betalen terwijl het hout dient te drogen is opgestart, een deel van het team 'zorgt' voor de verdere behandeling van het hout, de anderen gaan voor de productie van een grote stock aan droge, ongebakken stukken, zodat er onmiddellijk een massa 'spul' kan worden gebakken, eens het hout gedroogd.

Het deel van de productie dat gedurende augustus en september werd gemaakt is ondertussen al biscuit gebakken met het toen aangekochte droge hout, en is wellicht rond deze tijd ook al geglazuurd en afgewerkt.
Er zal dus voldoende materiaal zijn om deel te kunnen nemen aan de eindejaarsexpo's in Kigali.

Voorlopig eind goed, al goed. Al loopt dat niet altijd van (ginds ongekende) leien dakjes.

De draaimarathon hier ter plaatse is ondertussen ook afgelopen, de gedraaide kommetjes en tasjes worden verder afgewerkt, en zullen tegen de eindejaarsdagen ook wel klaar zijn om hier en daar als 'zinvol kadootje' te worden verkocht om het Steunfonds wat bij te 'spekken'.
Ik houd jullie verder op de hoogte.

MARATHON BIS

2011-10-10T00:13:00.005+02:00

't Is weer bijna zover, niks wereldschokkends veronderstel ik, maar volgend weekend is er weer kermis in het dorp.
Das goed, das fijn, zo komt er weer eens wat volk op straat, er is gedurende een vijftal dagen weer een en ander gepland; wat vermaak, wat pret, wat cultuur, wat sport, spijs en drank, en, -zo hoort het op dergelijke gemeenschapsactiviteiten-, ook wat sociaal geïnspireerde activiteiten.

Je kan bovendien een aantal van voornoemde zaken combineren, en dan krijg je al snel een ganse waaier aan creatieve ideetjes waarin we bij het bedenken ervan allemaal erg goed schijnen te zijn. Clubkassen dienen te worden gevuld om de werking voor het volgende jaar weer te kunnen garanderen, inkomsten kunnen worden aangewend voor nieuwe initiatieven, opbrengsten van eetfestijnen, drankgelagen en dies meer worden doorgesluisd naar sociale werking of 'goede doelen'.

Omdat het vorig jaar al aardig in de smaak was gevallen gaan we de 'draaimarathon' nog eens overdoen: ik poets m'n draaischijf nog eens op, hier en daar een drupje olie waar nodig, en zoek een voorraadje klei bij elkaar.
24 uren draaien voor het project van 'de pottenbakkerij van Gatagara, Rwanda' : wie de verhalen van deze zomer (blogartikels augustus) een beetje heeft kunnen volgen weet ondertussen ook wel dat een steunfonds een héél nuttig instrument kan zijn om een aantal initiatieven te ondersteunen of zelfs alleen maar mogelijk te maken via kleine microkredieten zonder al te veel administratieve poespas.
Meer info over het project vind je terug op verschillende plaatsen van deze blog (of direct via deze link)

Alles wat gedurende deze 24 uur wordt gedraaid wordt nadien verder afgewerkt, geglazuurd en gebakken, en verkocht aan de democratische eenheidsprijs van 10€/ stuk. Vorig jaar werden op die manier 285 tasjes en kommen afgewerkt, dit jaar hopen we zeker de kaap van de driehonderd (of meer??) te kunnen ronden.
Een deel van de kommetjes en tassen van de 'draaimarathon 2010' kunnen ter plaatse (of in de winkel, thuis) nog worden aangekocht. De opbrengst gaat INTEGRAAL naar het Steunfonds.

Momenteel zorgt een soort 'overbruggingskrediet' via het Steunfonds er voor dat via een microkrediet de pottenbakkerij kan blijven werken tijdens de periode dat het 'verse hout' dat momenteel wordt gekapt dient te drogen, alvorens opnieuw kan worden gestookt.

Nu de pottenbakkerij ook omgevormd wordt tot een cooperatieve zal het ook gemakkelijker worden om structurele oplossingen te vinden voor het steeds terug kerende 'kapvergunningen-probleem'. Ook daar wordt werk gemaakt om alle arbeiders de mogelijkheid te geven om participant te worden van de cooperatieve, wat met zich mee brengt dat ze achteraf ook zullen kunnen delen in de winsten van de cooperatieve.

Meer info over deze initiatieven volgt nog in verdere berichten.
Laten we eerst maar wat extra slapen voor de happening van zaterdag/zondag...

HET ZOUT DER AARDE.

2011-09-26T11:02:00.007+02:00

Ik ben helemaal geen specialist in de materie, maar het gebruik van zout (of soda) als 'opdampglazuur' heeft me altijd erg gefascineerd.
De techniek verschijnt progressief in de gebieden rond de Rijn gedurende de 15° en 16° eeuw. Onderzoek van de oppervlaktestructuren tonen dat de natuurlijke asglazuren, meestal rijk aan Kalium, en veroorzaakt door de afzettingen van vliegassen in de houtovens, die dan uitsmelten op hoge temperaturen, meer en meer worden vervangen door een glazuur dat voornamelijk natrium als smeltmiddel bevat.

Het is moeilijk in te schatten of die vernieuwing veroorzaakt is door toeval, gebruik van hout dat gedrenkt werd in zoutoplossingen, ervaring, intuitie.., maar het is ongetwijfeld een Europese keramische innovatie. (De eerste Oosterse zoutoven schijnt gebouwd te zijn door Hamada in 1952 in Mashiko, Japan.)

Voor wie van een klein beetje scheikunde houdt: zoutglazuur is het resultaat van de inwerking van natriumdampen op een klei (Al203. SiO2), wat uiteindelijk een natrium-aluminiumsilicaat oplevert waarvan de formule zowat varieert tussen Na2O. 0,5 Al2O3.2,8 SiO2 en Na2O.Al2O3.5,5SiO2.
Het natrium uit de zoutformule (NaCl) vormt sodadampen op hoge temperaturen (meer dan 1100°C) in aanwezigheid van waterdampen volgens de formule 2NaCl + H2O = 2HCl (zoutzuur) + NaOH (soda).
De reactie veronderstelt dus hogere temperaturen én aanwezigheid van waterdampen, twee condities die op natuurlijke wijze aanwezig zijn op het einde van 'houtstook-procedures' op steengoedtemperaturen. Ondervinding heeft geleerd dat in gasovens het noodzakelijk is om water toe te voegen (wat meestal gebeurt door zoutoplossingen in water in te spuiten, en dat een zelfde werkwijze ook in houtovens de resultaten aanzienlijk kan verbeteren.

Ook de soorten gebruikte klei (of engobes) als ondergrond kunnen een belangrijke rol spelen: steengoedkleien waarbij de verhouding tussen het Aluminiumgehalte en het siliciumgehalte zich situeert tussen 1/3 tot 1/5 laten zich gemakkelijk 'glazuren', terwijl harde porseleinsoorten met hogere aluminiumwaarden dat veel minder toelaten.

Uiteraard zullen ook de oxides die aanwezig zijn in het kleioppervlak een invloed uitoefenen op de kleuren en het uitzicht van het glazuur; CaO en MgO neigen naar iets meer gele tinten én matter uitzicht, ijzer kan amber , beige, roest tot bruintinten geven naargelang de aanwezige percentages en wanneer er na 'het zouten' een oxiderende atmosfeer wordt gecreëerd, of naar meer grijsblauwe tinten wanneer er ook reductie wordt aangehouden tijdens het afkoelen.

Soms worden kleine hoeveelheden borax (max 10%) toegevoegd aan het zout om de glans te verhogen en de temperatuur van het 'zoutproces' wat te verlagen.
Wanneer men het zoutproces kan toepassen wanneer de klei nog een lichte mate van porositeit vertoont verkrijgt men vaak een meer homogeen uitzicht, terwijl een laat uitgevoerd zoutproces op een volledig dichtgesinterde scherf eerder de typische 'sinaasappel huid' laat zien.

Het grote nadeel van het gebruik van zoutglazuren is de veroorzaakte vervuiling die ontstaat door het vrijkomen van corrosieve gassen rijk aan zoutzuurverbindingen. Tegenwoordig wordt veelal gewerkt met natriumcarbonaat of bicarbonaat, wat gelijkaardige, niet giftige, maar niet geheel identieke effecten oplevert.

Vermits de 'natrium alumininiumsilicaatverbindingen' ook zullen ontstaan op de wanden van de oven, en alle ander refractaire stapelmateriaal dat zich in de oven bevindt, zullen ook in volgende stoken, zelfs wanneer géén extra zout of soda worden toegevoegd er steeds bij de hoge temperaturen een aantal dampen weer vrijkomen die hun invloed zullen hebben op de stukken (en glazuren) die zich in de oven bevinden.

Iedereen zal bij ons wel de grijsblauw gekleurde potten, kannen, mosterdpotjes, bierpotten.. enz. kennen met de typische cobaltdecoraties, te vinden in grootmoeders kelder, of op brocantemarktjes. Je vindt daarnaast ook een aantal keramisten die met héél uitgesproken vormen en technieken in combinatie met zout-of sodaglazuren een heel eigen stijl en signatuur hebben ontwikkeld.
Maar niet alles in één keertje niewaar. In afwachting van een vervolg, of een aansluitend artikel kan je wellicht zelf al eens hier en daar op het internet gaan rondstruinen.

DRADEN OPPIKKEN

2011-09-20T00:50:00.006+02:00

Ik ben nu zo ongeveer alweer een drietal weken in het Belgenland, en begin ineens te beseffen dat het nu toch al wel eventjes heeft geduurd alvorens we weer 'de pen ter hand hebben genomen, om U enen brief te schrijven'.
Mijn excuses, ik heb niet echt héél veel tijd gekregen om weer wat op adem te komen, na het thuiskomen op woensdag kon ik vrijdag al beginnen met lesgeven...

Normaal gezien ga ik dan op school op het eind van de vakantie al een beetje sfeer snuiven, er zijn ook altijd nog een paar inschrijvingsdagen en info-momenten eind augustus, dus dan kan je al eens een kijkje nemen om te zien of alles is besteld, en of de lokalen weer in orde zijn gebracht om te starten.
Je kent het wel, de voorbereidingen op een 'nieuw' schooljaartje.

Gooi daar bovenop ineens nog een (goeie én vaste) klant die héél dringend ook een bestelling nodig had, een aantal rapporten en evaluatieverslagen die moeten gemaakt worden in verband met de pottenbakkerij in Rwanda, alsook nog wat mails die moesten verstuurd om nog een aantal praktische zaken geregeld te krijgen die ik niet helemaal had kunnen afwerken, en (gelukkig) ook nog een groententuin waarin ik op tijd en stond wat kon afkicken.

Werk en bezigheid genoeg dus om het schrijven van blogartikels een beetje voor me uit te schuiven.
Het is daarenboven ook niet eenvoudig om ineens weer inspiratie te zoeken in andere terreinen van het keramische spectrum. Al zal er de volgende weken of maanden nog wel hier en daar een Rwandese oprisping, nabeschouwing of actie onder de aandacht komen. Het plannen maken is immers nog helemaal niet voorbij.

Geef me dus nog een paar dagen om wat draden hier en daar weer op te pikken, we komen er aan.

HOE LUKKEN EN MISLUKKEN VAAK DICHT BIJ ELKAAR LIGGEN...

2011-08-28T21:52:00.004+02:00

Je wordt uitgenodigd op internationale symposia, je wint een gouden medaille voor artisanaal werk, en je mag over verkoopscijfers niet klagen...
En toch kan je zwaar in de problemen geraken, omdat het aanslepen van dossiers (oa . de kapvergunningen) er voor zorgt dat de normale werkcyclus zwaar in het gedrang komt.
Als je geen hout meer hebt kan je uiteraard niet stoken, en ook al mag je morgen eventueel gaan kappen, dan duurt het nog wel een paar maanden voor het hout droog genoeg is.
Het blijft voorlopig ook een héél moeilijke klus om serviesgoed te verkopen wat niet gebakken is, zodat je met een verder slinkende stock aan afgewerkte stukken ook wel weet dat het aan de inkomsten-zijde minder en minder gaat worden. Voorlopig.

Met die gegevens in het achterhoofd moet je dan een maandje aan de slag, terwijl er ook nog eens moet gekeken worden of er mogelijkheden bestaan om het chronisch terugkerende probleem met de brandstofvoorziening ook een structurele oplossing te geven. Dat het geen eenvoudige opgave zou worden kreeg ik al snel in de gaten toen ik zag dat de ploeg hier zowat gehalveerd aan de slag was met een moreel die niet echt goed aanvoelde.
Een beetje gelaten, niet veel heil ziend in de nabije toekomst.

Bij deze een klein overzichtje van de denkoefeningen die werden gevolgd om het probleem in zijn 'totaliteit' aan te pakken, en er voor te zorgen dat iedereen er in de komende maanden weer volle bak tegen aan kan.

Omdat alle families van de arbeiders zò al straatarm zijn moeten we er voor zorgen dat ze aan het werk kunnen blijven. Oplossingen zoals werken met een halve ploeg lossen weinig op, doet de motivatie dalen bij de mensen die moeten thuisblijven én bij de mensen die nog werken aan een lager tempo, omdat ze vrezen dat ze zelf tot de volgenden behoren die moeten inleveren.

Je hoeft dan ook niet echt een specialist economie te wezen om vast te stellen dat je ergens centen zal nodig hebben om een krediet te creëren dat het aantal maanden kan overbruggen waarin het hout dient gekapt, gekliefd, gestapeld, getransporteerd, en tijdens dewelke je met een deel van het team ook moet proberen om een zo groot mogelijke stock klaar te maken van gedroogde, al dan niet gedecoreerde stukken, zodat je daarna onmiddellijk een aantal ovens kort na elkaar kan bakken om de voorraden aan te vullen, bestellingen af te werken enz.

Dat er al een extra voorraadje droog hout werd aangekocht om tenminste één biscuitbrand in de oude oven en één grote oven te kunnen stoken heb ik al vermeld in een vorig artikel. De verkoopsopbrengsten van de eindejaarstentoonstellingen zijn te belangrijk om gemist te worden, wat niet alleen financieel, maar ook ook publicitair een zware domper zou zijn. Er zijn dus al een pak lijsten klaargemaakt met draai- en decoratieopdrachten voor de volgende weken...

Omdat er nog wel een budgetje op een rekening staat wat alvast een deel kan financieren hebben we een combinatie uitgedokterd voor een oplossing op korte én langere termijn.
We vangen aan met een mikrokrediet dat voorziet in het voorschieten van een aantal maanden loon voor de ganse ploeg van de pottenbakkerij, tijdens dewelke de activiteiten gebeuren uit de vorige alineaatjes: klaarmaken van de eindejaarsbeurzen, kappen en klaarmaken van de houtvoorraden en maken van een zo groot mogelijke stock aan nog te bakken stukken.

Tezelfdertijd wordt een aanvang gemaakt met de omschakeling naar een cooperatieve, wat de pottenbakkerij een juridische persoonlijkheid zou geven, betere bescherming en ook een betere uitstraling naar de administratie en overheid toe. Het zou veel gemakkelijker moeten worden om dossiers sneller en beter behandeld te krijgen, een grotere transparantie te krijgen in de financiën, een grotere deelname van de arbeiders in het bedrijf (zowel financieel door de participaties en deelname in de winsten, als naar inspraak in de werking).

Op het ogenblik dat er weer kan worden gebakken, geleverd, verkocht, kortom weer wat kan worden verdiend, wordt een aanvang gemaakt met de terugbetaling van het krediet over een periode van twee jaar. Normaal gezien een heel goed haalbare kaart.
Wanneer het bedrag van het mikrokrediet is terugbetaald wordt een deel ervan opnieuw verdeeld als extra participatie voor de arbeiders, zodat zij aan het eind van het verhaal ook financieel een appeltje voor de dorst hebben verzameld. Geen gigantische bedragen, maar toch een spaarpotje dat er anders voor hen nooit ofte nimmer zou kunnen komen.

Helaas is het nog niet gelukt het gehele voorstel al af te haspelen, er zaten hier en daar nog wat Rwandese addertjes verborgen in het gras, maar het geheel staat in de steigers en wordt met behulp van wat ondersteunende organisaties verder begeleid en afgewerkt.
We zijn al wel zo ver dat de kapvergunningen nu helemaal rond zijn, in september wordt er dus gestart met de activiteiten, iedereen weer aan het werk.

Als ik héél eerlijk moet zijn dan kan ik niet ontkennen dat het werk dat we deden in de zomer van 2009 een stuk dichter lag bij m'n eigen manier van omgaan met de dingen.
Ik weet niet of ik zo een goeie crisismanager ben. Waarschijnlijk niet, en wie me een beetje kent zal dat wel beamen.
Maar als het vooropgestelde plannetje lukt, dan denk ik dat we naast lekker creatief bezig zijn we er ook kunnen in slagen om een structuur op te zetten die een veel groter houvast en mogelijkheden biedt om ook als bedrijf een veel grotere werkzekerheid te kunnen bieden en een betere plaats te verwerven binnen het economisch en administratief bestel van een land dat toch wel wil laten zien dat het in opmars is.
Dat kan ook gelden voor een klein artisanaal bedrijfje dat zo langzamerhand een niet meer weg te denken plaats verovert binnen het cultureel patrimonium van Rwanda.

Zo, en nu is het weer valiezentijd, in omgekeerde richting. Jullie worden bedankt om de verhalen te blijven volgen en af en een leuke reactie te posten, da's altijd plezant tijdens de lange avonden. Mijn dieetkuur loopt ten einde, mijn persoonlijke boodschap voor het thuisfront blijft dezelfde als de vorige keer: zoetje, zet de koffie maar klaar, als het even kan met een stukje héle donkere sjokola. Tot gauw.

ISIGARI DESERI, OF HET VERSCHIL TUSSEN VENTEN EN VROUWEN.

2011-08-25T12:04:00.008+02:00

Het was de vorige keer in 2009 een soort gewoonte geworden, - en ik ben onmiddellijk bereid om grif toe te geven dat het géén goeie gewoonte was-, om de rokers hier 's morgens, 's middags, in de namiddag en 's avonds te tracteren op een sigaretje. Ik rookte toen zelf ook nog als een overjaarse schoorsteen, iets waarmee ik nu zo een anderhalf jaar geleden mee was gestopt.
Ik stop het niet weg, het was iets waar ik erg veel schrik voor had toen ik hier terugkwam: herbeginnen met roken...
De avonden zijn immers lang, ik heb hier geen TV of radio, er loopt hier nog behoorlijk wat rokend volk rond, excuses zijn snel gevonden niewaar, en de verleiding ligt vaak in kleine hoekjes.

Om iedereen maar ineens gerust te stellen: ik heb nog steeds niet gerookt hier, en het zal die laatste dagen dus ook wel lukken. Maar de rokers hier, ze vonden het zó gezellig om op die verschillende momentjes er samen eentje te kunnen paffen en ondertussen wat flauwekul te verkopen, dat ik het niet kon laten om hen hun sigaretjes te gunnen.
Alleen heb ik er wel voor gezorgd dat iemand anders voor de verdeling en de bevoorrading zorgt. Dàt had je niet van mij kunnen verwachten.

Deze namiddag zaten ze hier met z'n vieren hun 'deseri' (dessertje) te paffen toen één van de vrouwen, die hier af en toe langs komt om een jerrycan water, vroeg of zij dan geen recht had op een frisdrankje...

Ze werd een beetje weggelachen door de struise macho's, maar had in het kader van de gelijkstelling van de seksen, én de gelijkberechtiging van rokers en niet- rokers natuurlijk wel een punt...
En omdat ik die stoere binken wel eens op hun nummer wilde zetten gaf ik haar het geld voor een frisdrank, waarna ze tevreden lachend verdween.

Tien minuten later stond ze daar terug, met vier grote aardappelen en vijf snoepjes kauwgom.

'Voor de kinderen', zei ze.
Dààr had niemand van de kerels een antwoord op.
Ook ik niet.

ORGANISATIE EN SERIEWERK.

2011-08-23T21:39:00.005+02:00

Er waren hier vorig weekend een pak buitenlanders op bezoek, dat maakt dat de rekken weer wat leger zijn geworden in de winkel.
Ik was vorige week begonnen met het creëren van stapelplaatsen voor het nog te produceren werk in de komende maanden, en het aanleggen van lijstjes met te maken stukken.

Dat laatste is een bezigheid die blijkbaar héél moeilijk aan te leren of te organiseren is. Voor de eindejaarstentoonstellingen probeer ik hen aan te sporen om ofwel een aantal stukken te maken die kunnen doorgaan als 'pièces uniques', mooi afgewerkt en dus ook iets prijziger dan de doorsnee stukken, of om serietjes te ontwerpen die mensen de mogelijkheid geven tot verschillende combinatiemogelijkheden. Setjes vormen van dingen die mooi samengaan, het is blijkbaar iets dat mee evolueert naarmate je gezichtsveld breder wordt, en niet enkel meer is gericht op activiteiten die helpen bij het vullen van je eigen buik en die van je dichtste kompanen.

Als je de proef op de som neemt en je laat iedereen hier een koffietas kiezen, dan gaan ze bijna allemaal voor de grootste, en pas in tweede instantie voor wat ze mooi vinden.
Ik maak dus lijstjes, en hou daarbij rekening met hoe ze ofwel meteen, ofwel later zullen gedecoreerd worden: één derde met gegraveerde decoraties, één derde met engobe motieven (één motief) en één derde voor de klassieke productie.
Zo blijft het op z'n minst wat overzichtelijk.
Als alles goed gaat, -en dat is voor het ogenblik helaas nog steeds niet helemaal zeker-, hebben ze binnenkort immers héél wat tijd om zich voor te bereiden op een behoorlijke periode waarin ze kunnen produceren om een grote voorraad stukken klaar te maken. Daar zijn we deze week al stilletjes mee begonnen, kwestie van ritme en organisatie weer een beetje terug te vinden...

En om lijstjes te leren maken.

PILCHARDS, LARIAM, NACHTMERRIES, EN MINICOM .

2011-08-20T11:57:00.006+02:00

De titel slaat op het eerste gezicht nergens op, toch zijn er wel degelijk een aantal verbanden.

Iedereen die voor werk of vakantie naar Afrika reist, of meer algemeen, naar gebieden waar malaria voorkomt dient de nodige medicatie te nemen.
Ik ga hier geen uitgebreide medische infosessie neerpennen, laat het er ons bij houden dat er klassiek een drietal soorten pillen zijn die je kan nemen: Doxycycline, Malarone en Lariam.
Van Doxycycline kan je schimmels krijgen: in de mond én genitaal. Daar heb ik geen zin in.
Malarone schijnt de minste bijwerkingen te hebben, behalve dan in je portemonnee. Het is (naar mijn normen althans) behoorlijk duur en je dient het alle dagen in te nemen.
Lariam hoef je maar één keer per week in te nemen, maar je kan wel last krijgen van een paar vervelende bijwerkingen. Ze variëren een beetje van duizeligheid tot hartkloppingen, slapeloosheid en nachtmerries, gejaagdheid, onverklaarbare angsten...De één heeft er wat meer last van dan de ander.
Bij mij liggen ze doorgaans nogal zwaar op de maag, de eerste dag heb ik wat last van hartkloppingen bij inspanningen, een beetje 'down-gevoel', maar vooral de nachtmerries zijn hinderlijk . Na één nachtje gaan ze meestal over, en ook de andere bijverschijnselen verdwijnen snel.
Ik neem mijn wekelijkse pil op woensdagmorgen, krijg tegen de middag last van mijn maag, en deze keer heb ik de ganse woensdagnacht in de heuvels rondgedwaald, achterna gezeten door zwarte meneren, zeulend met keramiekpotten die ik naar de hoofdstad moest brengen. Ik kwam steeds terug op hetzelfde plekje....doodmoe word je daarvan.

Het ochtendgloren lijkt op zulke momenten een opluchting, maar als op de ontbijttafel, 's ochtends om zeven uur, een kom met pilchards in tomatensaus je ligt aan te grijnzen dan weet je dat de nachtmerrie nog niet helemaal verdwenen is.

Donderdagochtend dus. Het is nog koud bovendien, bewolkt,- pisweer zeggen ze bij ons-, en al heeft dat waarschijnlijk niks met Lariam te maken, ik word er ook niet vrolijker van.
Ik heb deze morgen op de pottenbakkerij een afspraak met mensen van Minicom (Ministère de Commerce) , iets over microprojecten en 'formations de céramiques'. Ze dagen niet op in de voormiddag, maar wanneer ik na het middageten probeer om met een hazeslaapje de opgelopen nachtelijke achterstand even in te halen, staan ze natuurlijk aan de deur.

Een typische bureaucraat, vergezeld van een hulpje dat het schrijfwerk mag doen.
Ze willen dat ik in september en misschien ook nog oktober workshops kom geven in Kigali aan mensen van de drie 'grote' pottenbakkerijen.
Ik vertel dat ik eind augustus terugvlieg, maar dat ik misschien wel een paar leuke ideetjes heb, indien ze hun centen tóch op een goeie manier willen besteden, maar de bureaucraat heeft daar weinig oren naar, er staat immers niks in dat verband in zijn ruim bemeten agenda genoteerd.
Hij begint ostentatief op zijn horloge te kijken, het 'schrijvertje' heeft het opgemerkt, ze stappen op.
Ik geef hen het mailadres en telefoonnummer door van het Duitse meisje dat bij Coporwa werkt, misschien heeft zij wel zin om zoiets te doen, ze is hier in elk geval tot eind september.
Niks meer te hazeslapen dus, ik ga nog een beetje' echt werk' gaan doen op de pottenbakkerij.

Donderdagnacht héééérlijk geslapen, vrijdagmorgen wakker met het zonnetje, de Afrikaanse koekoek roept, de witte roept terug, de Afrikaanse komt aarzelend dichterbij, tot jolijt van de bewakers hier aan de poort van het centrum houden we een vinnige conversatie. De Afrikaanse wint.
Dit wordt een prachtig dagje.

UMUDUGUDU, VERVOLG.

2011-08-17T12:06:00.004+02:00

Zoals in een vorig berichtje al vermeld, het land wordt hier behoorlijk hertekend, dat heeft zo zijn gevolgen.
Veel huizen (moeten) worden afgebroken en herbouwd op de aangewezen sites van de dorpen.
Daardoor komen er vaak kleine hoeveelheden goed gedroogd hout op ' de tweedehands bouwmarkt'. Niet dat er zo een echt circuit bestaat zoals je dat bij ons zou kunnen terugvinden, maar af en toe hoor je wel eens wat, en dan kan je proberen om hier en daar wat droog hout bijeen te sprokkelen. Je betaalt er doorgaans wel wat meer voor dan voor 'ordinair' brandhout, maar alle beetjes helpen, en in ons geval zouden ze wel eens een heleboel kunnen helpen.

In november en december komen er namelijk altijd wel een paar uitnodigingen om deel te nemen aan enkele verkoopstentoonstellingen en beurzen die geörganiseerd worden door oa. Lions Club, en andere service clubs, verenigingen, hotels...
Daar komt een massa volk op af, en de laatste twee jaren werd ook duidelijk dat mits een goeie publiciteitscampagne daar ook achteraf nog heel wat respons op kwam.
Zo'n kwart van de jaarlijkse omzet kunnen die expo's betekenen, dus je kan je niet echt permitteren om daar niet te zijn omdat je net nù geen droog hout ter beschikking hebt. Of omdat je geen voldoende extra stock in huis hebt.

We hebben dus al wat verzameld, en met het beetje (nog niet helemaal droge) hout dat er nog was, gaan we proberen, -of liever gezegd zij, deze jongen zal ondertussen al weer lang in het vaderland vertoeven,- om een eindejaarscampagne op te zetten die zou moeten uitmonden in één of twee biscuitovens (de oudere tweekameroven) en tegen eind oktober één grote stook in de grote driekameroven, met twee glazuurkamers en de restwarmte verder voor biscuit en dakpannen in de derde kamer.
We zetten 'tentjes' op om het hout een beetje sneller droog te krijgen, er wordt iets méér gekliefd, alle beetjes helpen.

Er worden lijsten gemaakt met wat er allemaal gedraaid moet worden, afgedraaid en gedecoreerd, welke setjes er dienen gemaakt, of 'pièces uniques', er zal een lap op worden gegeven.
De rekken worden zoveel als mogelijk vrijgemaakt om zoveel mogelijk te kunnen stapelen, lederhard te laten worden wanneer nodig, te graveren en te canneleren, te engoberen en weet ik veel, als het maar mooi wordt, én droog tegen eind september of half oktober.

En al is de wei nog niet echt gevuld, het vooruitzicht op weer een pak leven in de brouwerij (en werk) heeft al weer voor wat extra drive gezorgd...

MIJNHEER, IK WIL UW DOCHTER TROUWEN.

2011-08-15T18:40:00.003+02:00

Uitgebreide 'hoe-vraag-je-iemands-dochter' ceremonie in het dorp.
Het gaat er niet altijd op die manier aan toe, de meeste mensen kunnen het zich gewoon niet permitteren, maar voor wie dat wèl kan, mag het 'en plein public' en volgens Rwandees gebruik.

Zoals in vele culturen komt het er een beetje op neer dat er officieel om de hand van de dochter wordt gevraagd, een bruidschat wordt bedisseld, en als familie van de jongeman moet je toch wel bewijzen dat je je toekomstige vrouw-schoondochter naar behoren kan onderhouden.

Place du théatre: het huis van het meisje,.
De arena: centraal in het midden, een tent waaronder bruid en bruidegom elkaar zullen huwen volgens Rwandees gebruik, geflankeerd door een aantal mannelijke getuigen aan jongenszijde, en een paar vrouwelijke aan de kant van het meisje.
Aan weerszijden, ook onder tenten of een afdak, de beide familieclans met hun genodigden.
Centraal gezeten in die beide tribunes, en geflankeerd door zonen, ooms of andere belangrijke mannen, de pater familias. Daarachter de vrouwen, nog verder de genodigden van elke 'clan'.
De centrale tent blijft vooralsnog leeg, er dient eerst gediscussiëerd.
En daar kennen ze iets van in Rwanda.

Vooral voor het publiek wordt het onderste uit de kan gehaald om zoon en dochter aan te prijzen, en de giften die bij de bruidschat horen over en weer te kelderen, de grond in te boren als 'goedkoop, tweedehands, ontoereikend, verzin het maar,' onder luid jolijt van de respectievelijke supporters.
Een van de topmomenten is het schenken van de koe. Voor Rwandezen staat de koe op het hoogste schavotje, ze wordt geprezen, bezongen, er worden complete gedichten en gezangen over verhaald.
Beide clans hebben een soort sjamaan-achtige figuur , uitgedost en voorzien van rituele attributen, die het beestje aanprijzen en verheerlijken.
Wie in Rwanda z'n lief aanspreekt met het lieflijke: "schat, je hebt ogen als een koe" krijgt niet zoals bij ons naar alle waarschijnlijkheid een goedgevulde sjakosj tegen zijn kop, welneen, een zoen van de juffrouw en twee banken vooruit.
Of dat ook geldt voor omschrijvingen van de vlaaien die ze produceert moet ik nog eens navragen, ik hou voorlopig veiligheidshalve maar m'n mond.

Het gekissebis gaat naar een climax, de clanleiders betrekken nu ook hun directe kompanen in de discussie, die speels en onder grote hilariteit uiteindelijk uitmondt in de aanvaarding van de geschenken.
Het koppel wordt erbij gehaald onder begeleiding van een groep getuigen, allen voorzien van de nodige rituele attributen, staf, schilden, namaak luipaardvellen, de vrouwen in blinkende stoffen, je waant je in een filmset, er volgen nog wat speechkes, en er wordt uiteindelijk uitgebreid omhelsd en geknuffeld tussen de beide clans. De ceremonie wordt bezegeld met het uitwisselen van een ring (denk ik, ik kon even niet meer volgen wegens veel te druk) en uiteindelijk wordt ook het eten (dat in het eerste deel al ruimschoots onder de loupe werd genomen) ook verdeeld onder de genodigden. Symbolisch wordt ook eten bedeeld aan de armeren uit de samenleving, die in grote getale van ver staan te kijken, maar naarmate het einde van de ceremonie (en dus ook het eten) dichterbij komt steeds dichter komen aanschuifelen.
Hoe meer mensen je eten geeft, hoe groter je aanzien is.
Aan de bende volk te zien kunnen ze wat dat betreft hier zeker niet klagen...
Tijdens het maal voor 'Jan Publiek' gaan bruid en gom zich uitdossen voor de kerkelijke trouw, in de kathedraal in Butare. Ik heb het ding gezien, daar kan wel wat volk bijeen...

Ik heb geprobeerd wat plaatjes te schieten hier en daar, al was de bewegingsvrijheid af en toe wat beperkt. Butare was me wat te ver, en omdat deze ceremonie al zo een kleine drie uur had geduurd hield ik het wel voor bekeken.
Ik had voldoende smachtende koeieblikken en natte neuzen gezien.
Sfeerbeeldjes:

UMUDUGUDU

2011-08-13T21:47:00.007+02:00

Umudugudu: (uit te spreken als oemoedoegoedoe). Schoon klinkend woord vind ik dat. Het betekent zoveel als 'nederzetting', dorp, en het staat nu vooral voor een hertekening van het Rwandese landschap.
Heel erg letterlijk dan.

Overal waar je in Rwanda rondkijkt zie je heuvels. Da's op zich al niet zo vreemd als je het predikaat 'mille collines' meekrijgt, maar overal op die heuvels zie je huisjes, stalletjes en bouwseltjes rondgestrooid. Elke heuvel is een lappendeken van terrassen, kleine aanplantingen, stukjes bos, groepjes bananenbomen, en op elke heuvel wordt het zonlicht nog eens extra weerspiegeld in de golfplaten daken van huisjes die je eerst niet eens had zien staan.

In een land, waarin het door zijn reliëf alleen al heksentoeren vraagt om nog maar de meest basische behoeftes als electriciteit- en wateraanvoer aan te leggen naar de iets vlotter bereikbare plaatsen, kan je je makkelijk indenken dat het bijna ondoenbaar is om dat ook zomaar te gaan doen op alle hellinkjes, bulten en ravijntjes die het land rijk is.

Daarom heeft de regering een uitgebreid nationaal plan voor rurale huisvesting uitgewerkt, waarbij (verplicht) gestreefd wordt naar groepering van huizen in vastgelegde, en voor allerlei infrastructuren makkelijker bereikbare sites.
De umudugudu.
Probeer het een paar keer, desnoods luidop, en bij voorkeur voor de spiegel: het klinkt écht wel mooi, en op z'n minst heel erg Afrikaans.

Het plan bestaat uit verschillende fases, waarin een aantal (vaak ingrijpende) maatregelen wordt genomen: in een eerste fase dienden alle hutten en bouwsels die nog rieten daken hadden (nyakatsi) te worden afgebroken, en vervangen door huizen met daken uit golfplaten of pannen, die dan wel moeten gebouwd worden binnen de toegewezen sites.
In een volgende fase zullen ook heel wat huizen die op moeilijk bereikbare plaatsen liggen moeten afgebroken worden en verplaatst worden.
Op die manier zouden dan weer percelen landbouwgronden moeten vrijkomen, en basisvoorzieningen zoals gezondheidszorg, scholen, water, electriciteit zouden binnen de umudugudu beter toegankelijk moeten worden.

Dat dergelijke grootschalige plannen voor veel mensen een aantal voordelen zal meebrengen moge duidelijk zijn.
Dat er echter ook een heel deel andere problemen aan de orde komen, al evenzeer: veel mensen raken hun stukje landbouwgrond kwijt waarmee ze vooral in hun eigen voedselvoorziening voorzagen, of krijgen een soort ruilverkaveling toegewezen waarmee ze weinig kunnen aanvangen, de bereikbaarheid van de akkers wordt vaak lastiger, de bewaking van de dieren en de gewassen is moeilijk te organiseren.
Het is heel erg moeilijk om volledig voorstander dan wel kompleet tegenstander te zijn...

Umudugudu dus: de link met de pottenbakkerij is wellicht niet direct duidelijk, maar is er wel degelijk. Alleen is het een beetje zoeken.
Vervolg binnenkort.

ZONNIG.

2011-08-13T10:18:00.004+02:00

Klein tussendoortje.
Als je naar Rwanda komt, dan is het altijd goed om een lijstje te maken met spullen die ze hier goed kunnen gebruiken, maar waar je in eerste instantie niet onmiddellijk aan denkt.
De vorige keer was het me al opgevallen dat, wanneer de oven werd gestookt, Yoshua altijd rondliep met een pracht van een pet die zijn kroezels wat moesten beschermen en een zonnebril om gemakkelijker en beter in het vuur te kunnen kijken.
Het ding was al een paar keer geplakt, en om niet af te vallen tijdens het werk hing er ook nog eens een zware elastiek aan, die ook al betere tijden had gekend.
Wanneer de laatste kegels gingen doorbuigen werd de zonnebril aan iedereen die bij de stook betrokken was doorgegeven, om in de witte gloed van de oven wat beter de glans van de stukken en de glazuren te kunnen beoordelen.

Na elke stook werd de bril weer mooi teruggelegd op z'n vaste plekje. Er was er maar één, en die moest blijkbaar nog een eeuwigheid mee.

Bij mijn terugkeer was ik dus eventjes gaan schooien bij mijn optieker om te horen of hij niet een paar 'gedemodeerde' exemplaren kon missen.
Dat kon.
Met dank.

Ik was ze bijna vergeten, vond ze net op tijd terug, en hier, na een hoop paswerk, wikken en wegen, werden de keuzes gemaakt. En omdat de zon toch wel héél hard scheen die middag hielden ze hun aanwinst ook maar op.
Dat de etiketjes nog op de glazen kleefden hadden ze nog niet direct in de gaten...
Of ze er ook mee in de oven gaan kijken mag ik hopen, in het andere geval gaan we efkes 'flashy' door het harde leven.
Mag ook al eens.

OP STAP MET TWEE AMERICAN SISTERS...

2011-08-08T22:58:00.008+02:00

Neen, géén nonnetjes, wel degelijk twee Amerikaanse grieten stonden hier rond halfnegen aan de ingang van de pottenbakkerij, vergezeld van een chauffeur en een 4x4 die er al enkele jaartjes had opzitten.
Ze kwamen uit Kigali en wilden graag een rondleiding met de nodige uitleg, en omdat een van de twee ook al een cursusje 'clay' had gevolgd in het thuisland hoefde ik ook niet alles met handen en voeten uit te leggen.
Na een kwartiertje wilden ze wel het winkeltje bezoeken, inkoopjes doen, en dan verder doorrijden, richting Nyanza en Butare.

Dàt waren nu net de twee plaatsen die ook al ergens op een van mijn lijstjes stonden, en omdat er niet echt andere dingen al waren vastgelegd, vond ik het 'gratis-taxi-idee' dat al snel bij me opkwam wel een haalbare kaart. Nog veel beter werd het toen ook bleek dat ze in Nyanza de heropgebouwde 'paleishutten' van de Tutsi-koningen uit de tijd van de koloniën wilden bezoeken én nadien het Nationaal Rwandese Museum in Butare, gift van onze geliefde vorst, Bobo I, aan de Rwandezen.

Laat dat museum nu nèt gebouwd zijn door een (in die tijd) nog piepjonge architect, Lode Van Pee, die daarenboven ook nog de heropbouw en restauratie had gedaan van de paleizen in Nyanza, én de architect is van het gloednieuwe Musée de l' environnement dat in Kibuye aan het Kivumeer wordt gebouwd. Hij is gepassionneerd door Rwandese kunst, organiseert regelmatig culturele evenementen en publiceert daarenboven allerlei goed gedocumenteerde en mooi uitgegeven boeken en documentatie over Rwanda en de aspecten van zijn cultuur.
Ik had het geluk de man ergens in april, mei te mogen ontmoeten, wist dat hij nu in augustus voor een tweetal weken in Rwanda zou zijn, dat hij een bureel heeft in het Musée Nationale, u snapt het al, meer redenen hoefde ik echt niet te bedenken om het nog vrije plaatsje binnen te proberen rijven.
Snel mijn rugzakje pakken, wat paperassen en foldertjes meenemen, wegwezen.
Op naar Nyanza dus, een beetje cultuur gaan opdoen.

De rest van het verhaal vertelt vooral hoe zoiets dik kan tegenvallen...
Nyanza: de paleizen van de mwami (Tutsi koningen): er werden tickets gekocht, en een bevallige dame maakte zich klaar om de nodige uitleg te geven, maar de zusjes hadden blijkbaar geen tijd op overschot, en waren de eerste hut al binnengedrongen om een kijkje te nemen. Ik kwam, samen met de gids een eindje achter, en zag haar gezicht betrekken: 'on ne peut pas faire çà, on n' entre pas avec les souliers... c' est la hutte royale...'. Maar goed, je kan niet alles weten op voorhand, en na een paar voorzichtige, in behoorlijk vlot Engels uitgesproken opmerkingen over de gangbare etiquette aan het koninklijke hof zou je je toch kunnen voorstellen dat enige terughoudendheid verder aan de dag zou worden gelegd.

Helaas.
Er werd gefilmd waar niet mocht, nauwelijks gewacht op de nochtans boeiende uitleg, er werd door een van de zussen enkel buitensporig veel interesse betoond toen we bij de kraal kwamen waar de 'koninklijke veestapel' stond. Het was een beetje gênant om zien hoe ze probeerde om toch maar bij een kalfje te komen en te poseren voor een (ook al niet toegelaten) foto.
Ik begon al een beetje spijt te krijgen van mijn (overhaaste) keuze.
Gelukkig is Nyanza hier vlakbij, ik zal hier nog wel eens in de buurt komen voor een uitgebreid bezoek, in m'n dooie eentje...

Verder naar Butare dan maar en het Nationaal Museum.
Toen ik het tempo zag waarmee de dames er weer vandoor gingen besloot ik ze maar te laten gaan. Ik was tenslotte op mijn bestemming gekomen, en had verder niet veel zin om het Nyanza-gedoe nog eens over te moeten doen...

Hoe ze er in slaagden om de geschiedenis, cultuur, gebruiken, kleding, tradities en weet ik veel , van een land te doorploegen in welgeteld twintig minuten tijd weet ik nog steeds niet, maar toen ze kwamen zeggen dat ze 'klaar waren', vond ik het toch het ideale ogenblik om verder elk zijn gangetje te gaan.
Ze moesten namelijk nog eten, een tingieterij bezoeken, het Nyangwe-woud doorkruisen, waarschijnlijk niet te voet, en dan weer helemaal terug naar Kigali, ze hadden de auto maar gehuurd voor één dagje... Hoe bezoek ik het zuiden van Rwanda in één dag.

Wegwezen dames, toch bedankt voor de lift, deze jongen gaat wel in zijn eentje verder. Het museum telt een aantal mooie collecties, duidelijke beschrijvingen in Kyniarwanda, Frans en Engels, wie dat wenst kan er rustig enkele uren ronddwalen.

Ik had het geluk om later nog een heel kort babbeltje te hebben met Lode Van Pee, kan misschien volgende week nog een afspraakje versieren om terug te gaan met Jean Bosco,
maakte verder nog een wandelingetje door het gezellige Butare en keerde daarna met het openbaar vervoer terug.

Op de bus nog wat kletsen met een paar nieuwsgierige echte nonnetjes, en net voor donker weer terug...
Om elk misverstand tenslotte te vermijden, de fotos in dit artikeltje heb ik weggeplukt van op het internet, ik weet niet of dàt wel mocht.

HOUT OF GOUD ?

2011-08-06T14:01:00.001+02:00

Rwanda zou Rwanda niet zijn mocht alles er ineens vlotjes verlopen, en dus stelt zich deze keer alweer een probleem dat er een tijd geleden ook al was, en waarvoor het niet makkelijker wordt er degelijke oplossingen voor te vinden: brandstof.
Voor de pottenbakkerij betekent dat: hout, bomen, bos.
Voor de overgrote meerderheid van de Rwandezen betekent brandstof ook: hout, bomen, bos .

U snapt het probleem dus wel: als een snel groeiende bevolking van Rwanda, én een niet onbelangrijk deel van de kleine en middelgrote ondernemingen allemaal voor een groot deel afhankelijk zijn van hout dan moet het kappen en exploiteren aan banden worden gelegd en gelegitimeerd. Kapvergunningen dus. Aanvragen. Administratieve afhandeling. Wachten. Aandringen. Wachten. Nieuwe aanvraag met onderbouwd dossier. Wachten.
Hout krijgt goudwaarde...

Het was een zeer vreemd aandoend zicht toen ik woensdag aankwam op de pottenbakkerij . Waar de vorige keer alles kompleet was volgestouwd met grote stapels brandhout, zie je nu niks meer liggen.

Twee jaar : dat betekent à rato van minstens één stook per maand zo een slordige 24 grote ovenladingen. Dat betekent ook een pak hout dat is verstookt, een massa keramiek die is gemaakt, en als ik een beetje inschatting mag maken van de voorraad stukken die hier in het winkeltje van de pottenbakkerij staat, ook een massa verkochte stukken, tenzij er ergens in Kigali nog grote voorraden in stock zouden zijn...

Tot nu toe heb ik daar nog geen duidelijk zicht op, Jean Bosco is nog op de terugweg uit Naïrobi, met de bus, het schijnt een tocht te zijn van zo een slordige vierentwintig uur... De uitgebreide luxe van de Rwandese (en waarschijnlijk ook Oegandese en Keniaanse) bussen in acht genomen, met daar bovenop waarschijnlijk nog enkele uitgebreide grenscontroles, een echt plezierreisje zal het mijn inziens niet zijn geweest, en ik hoop dat het symposium, de voorstelling van de pottenbakkerij, en mogelijke verdere uitvloeisels een beetje compensatie kunnen brengen.

Ondertussen staat de productie op een laag pitje, er kan niet, of nauwelijks worden gestookt, waarschijnlijk wordt het weinige resterende beetje gebruikt om enkel af en toe in het proefoventje te stoken, voor de zeer dringende bestellingen...

Mocht alles alsnog snel in orde komen, dan nog dient het hout te worden ontgonnen, naar de pottenbakkerij vervoerd, gekliefd, gestapeld, gedroogd. Minimum 6 maanden tot een jaar om een voldoende calorisch vermogen te kunnen leveren.

Er is in de periode nà het project in 2009 al een boel opzoekings- en prospectiewerk verricht om te kijken of er mogelijke oplossingen kunnen gevonden worden voor dit telkens weer terugkerend probleem: wonderoplossingen zijn er niet te verwachten op korte termijn, en de investeringen die radicale wijzigingen zouden met zich meebrengen zijn voor een kleinschalige coöperatieve als deze ondenkbaar: we zijn geen equivalent van een zuiver economisch draaiende fabriek voor keramisch seriewerk, wèl een beetje een 'moderne exponent' van wat de traditionele keramiek betekende en nog betekent, onderdeel van een artisanaal patrimonium, én cultureel identiteitsbewijs van een ganse bevolkingsgroep, die in de loop van de geschiedenis al te lang is gemarginaliseerd. Dat is dan weer een ander verhaal.

Het gebruik van alternatieve brandstoffen staat ofwel nog in zijn kinderschoenen of is buitensporig duur wanneer je de vergelijking maakt met de huidige stookkosten.
Waar misschien wél enkele mogelijkheden zouden kunnen liggen is in een beleid dat tegenwoordig overal opduikt en dat verband houdt met ecologisch 'agro-forestry' beleid.
In een later stadium misschien wel te combineren met de voorlopig al te moeilijk haalbare eerste optie.(?)

Eén van de bedoelingen van dit maandje verblijf hier in Rwanda zal er dan ook in bestaan om contacten te leggen met allerlei organisaties, verenigingen, studiegroepen, officiële instanties en dies meer, om nadien te bekijken of er ook mogelijkheden zijn om het probleem structureel opgelost te krijgen.
Met mijn (wellicht al te simpele) geest kan ik me praktisch toch wel voorstellen dat het moet te becijferen zijn wat de gemiddelde jaarlijkse opbrengst zou kunnen zijn van een hectare op ecologisch verantwoorde wijze onderhouden bos, waarbij je niet aan kaalkap gaat doen, nieuwe aanplantingen doet waar nodig, en misschien ook wel zorgt voor een grotere variatie aan bomen dan wat nu het geval is...alleen moet je dan natuurlijk wel over bos of concessies beschikken.
Hoeveel is nog niet duidelijk?
We zien het wel, laat ons maar beginnen bij het begin, en proberen om de wei hier weer vol te krijgen.

ISOKO, DE WEKELIJKSE MARKT.

2011-08-04T21:30:00.005+02:00

Ik was bezig met een nogal lastig artikel, dat volgt dus nog wel, eerst nog even wat 'leutig' tussendoor geschrijf. Dat schrijft makkelijker, ik hoef er niet zo veel bij na te denken, en dan is een blaadje (?) snel gevuld.

Donderdagavond, dan is er op een vijftal minuutjes stappen van hier de wekelijkse markt. Isoko.
Het was gisteren al een luidruchtige en blije begroeting op de pottenbakkerij, maar niet iedereen was er, en vandaag MOEST ik absoluut mee naar de markt om de afwezigen te gaan begroeten.
Dat ze daarmee eigenlijk bedoelden dat daar ook nog eens hun vrouwen, kinderen en zelfs oude moedertjes, die volgens vast ritueel allemaal samentroepen in het hoekje van de traditionele pottenbakkers, zouden bijkomen, had ik toen nog niet echt door.

Dat 'moeten' meegaan was niet echt een probleem, ik wil voor geen geld het wekelijkse openluchttheater van de markt en al zijn bezienswaardigheden missen. Gratis spektakel, geroezemoes, geklawier, het lijkt een chaotische mierenhoop, in werkelijkheid is het een ongelooflijk goed gestructureerde wirwar, je kan er van op aan, volgende week zit iedereen op net hetzelfde plekje, ook al vind je nergens een markering of vaste aanduiding.

Vermits ik de enige bleekscheet uit de buurt ben weten ze al lang voor ik ze zie zitten dat de muzungu er aan komt, ze staan met een paar al van ver te zwaaien, ik moet iedereen van de pottenbakkers omhelzen, vrouwen, moeders, kinderen met al dan niet opgedroogde snottebellen, er is geen gibberend ontkomen aan, en de helft van de markt staat ondertussen luidop mee te supporteren, en wil en passant ook wel een handje schudden.
Ik voel me net een beetje Eddy Wally, al heb ik geen sjakosj in de buurt.
Beetje vreemde ervaring, al moet ik grif toegeven dat de spontane blijheid van de potjees alvast een heel mooi momentje was.

Eventjes een hoek van de markt op zijn kop, eventjes ook het gevoel er echt bij te horen. Fait divers, moeilijk te beschrijven, heerlijk om te voelen.
Maar laat het alsjeblief volgende week maar weer gewoon 'isoko' wezen...

LES POTIERS OP DE RWANDESE TEEVEE ??

2011-08-03T21:34:00.007+02:00

Allereerst maar aankondigen dat we weer goed zijn gearriveerd 'sur la colline'.
Gisterenavond aangekomen in Kigali, niet echt veel tijd om uit te slapen, er was al een eerste contact gepland met iemand van COPORWA, de coopérative des potiers du Rwanda, een verkennend gesprekje, voorlopig zonder Jean Bosco, want die zat nog in Nairobi bij professor Zonnebloem (zie vorig artikeltje).

Over die contacten en gesprekjes volgt er later nog wel wat info.

Om te beginnen een autoritje van Kigali naar Gatagara, in een stralend weertje, behoorlijk warm zelfs vandaag, het is nog een beetje wennen na de prachtige Belgische julimaand.
We komen aan een beetje na de middag, het hek van de pottenbakkerij is dicht, wellicht is iedereen naar huis om te eten, ik installeer me, heb deze keer zelfs internet op mijn kamer, ruim bemeten deze keer.

Na een paar eerste berichtjes naar het thuisfront zie ik dat het hek is geopend, het weerzien is méér dan alleen maar leuk. Een stelletje blije kinderen zijn het en ik mag ineens een ingangsexamen kinyarwandees afleggen, ze overlopen het ganse vocabularium dat ze hebben pogen aan te leren twee jaar terug.

Rond vijf uur komt er een telefoontje binnen om het bezoek aan te kondigen van een tv ploeg van 'Minicom', het Ministère de la Commerce, die als uitlopertje van de behaalde gouden medaille, (ook al uit het vorige artikeltje) een intervieuw kwamen afnemen en wat beelden kwamen schieten voor de zondagse documentaire reeksen die hier al jaar en dag allerlei bedrijfjes, initiatieven en coöperatieven in de schijnwerpers zetten.

Jean-Pierre, de broer van Jean Bosco, mag bij diens afwezigheid de honneurs waarnemen, en doet dat met volle overtuiging, als er niet wordt geknipt in het materiaal vult hij in z'n eentje een volle uitzending.

En omdat de muzungu, de bleekscheet, er net ook bij is, mag ik ook nog een woordje 'placeren' in m'n allerbeste Frans weliswaar, mijn ingangsexamen kinyarwandees was nu ook weer niet van die aard om het gros van de Rwandese televisiekijkers mee te verblijden, laat staan aan het scherm gekluisterd te houden.

Maar omdat de brave intervieuwer ook graag wilde weten wat het doel was van dit tweede werkbezoek, bedacht ik ineens dat het misschien wel leuk was om een klein stokje in een of ander hoenderhok te gooien, en te vertellen dat er naast het verbeteren van de commercialisatie ook veel aandacht zou geschonken worden aan het uitbouwen van een netwerk om alles wat met keramiek heeft te maken, - zowel de traditionele, als de meer 'moderne' versie- op een hoger en beter gewaardeerd cultureel niveau te krijgen.

Wat er ook automatisch zou voor zorgen dat ook de pottenbakkers een beetje hoger op de sociale ladder zouden kunnen mee klimmen...

Als parallelle vergelijking gebruikte ik maar ineens het voorbeeld van de gevlochten mandjes, hèt Rwandese culturele exportproduct voor de toeristen bij uitstek, dat, door de persoonlijke steun van de vrouw van de president, er voor zorgde dat een massa vrouwen ineens een bron van inkomen kon creëren waarvan ze vroeger niet eens konden dromen.

Als ze het géén goed voorbeeld vinden dan kunnen ze altijd wel wat knipwerk verrichten, in het andere geval kan het misschien een hint zijn voor een extra ruggesteuntje?
Een mens moet érgens beginnen, niet??

BEETJE FIER GENIETEN...

2011-07-28T13:54:00.009+02:00

Bonjour Monsieur Dirk, Je saisis cette opportunité pour te dire bonjour et te donner quelques nouvelles de la poterie. Nous venons de terminer l'exposition-compétition d'artisans rwandais au niveau national. L'exposition a eu lieu à Kigali du 20 au 28 juin 2011. A l'exposition, nous avons reçu une coupe et une médaille en OR. Nous étions au premier rang. C'est surtout grâce à votre appui et l'appui d'Ex-change et sommes reconnaissant pour tous vos efforts.
.....Dergelijke berichtjes zijn kersen op taarten.
Zo vlak voor mijn terugreis naar de heuveltop in Gatagara kan ik al een beetje meegenieten van wat voor de pottenbakkerij toch een soort 'nationale erkenning' moet zijn. Overheerlijk zijn die kersen als ze gepaard gaan met bekers, medailles, linten, diploma's. Zolang ik zelf de ceremonies niet hoef te ondergaan...

De doorgestuurde foto zelf lijkt een beetje het karakter te hebben van een 'niet perfect in scene gezet staatsieportret' en heeft dus wel een grappig effect. Fiere, ernstige blik, iets te recht in de lens van de camera, de medaille iets te scheef hangend op de buik. Wie een beetje de Rwandezen kent weet ook dat bij alles wat een beetje officieel is de nodige uitgebreide toespraken, en geposeerde fotosessies te pas komen.
Hoe dan ook, het 'moment de gloire' weze hen van harte gegund, opstekers als deze zijn voor de al te vaak achtergestelde en gemarginalizeerde Twa pottenbakkers ook als bevolkingsgroep een erkenning en waardering.

Dit weekend worden dus de valiezen gepakt, spullen gewikt en gewogen, om te proberen zoveel mogelijk 'interessant spul' mee te sjouwen. Foldertjes, visitekaartjes, recepten en proefjes, zonnebrillen (om makkelijker in de ovens te kunnen piepen, of om mee te paraderen), enkele dozen cones voor de temperatuurcontrole, wat penselen, heroplaadbare batterijen, enz.
Met wat geluk krijgt de pottenbakkerij er in de loop van augustus ook een laptop bij zodat ook de communicatie een stuk makkelijker zou kunnen worden. Kortom, er wordt wat meegezeuld.

Toch zal het vervolg van dit project er voor een groot deel anders uitzien dan wat we de vorige keer hebben gedaan; waar het in de zomer van 2009 voornamelijk ging om het ter plaatse uitbouwen van nieuwe of vernieuwde producties, het aanleren van nieuwe decoratietechnieken, en het op punt stellen en/of corrigeren van het stookproces, zal de hoofdmoot deze keer vooral liggen in de uitbouw van een netwerk, commercialisatie, opbouwen van een sociale omkadering, en het proberen oplossen van enkele andere fundamentele problemen die voor de pottenbakkerij behoorlijk essentieel zijn.

Daarover later meer.

Ik wil dit berichtje afsluiten met nog een andere positieve noot: Jean Bosco, de man van de foto en coördinator van de pottenbakkerij, zit vanaf dit weekend óók in het buitenland; op uitnodiging van het stelletje professoren uit Kenia (professor Zonnebloem en collega's) die in 2009 de pottenbakkerij vereerden met een uitgebreid bezoek. Samen met een professor van de universiteit van Butare, nemen ze deel aan een symposium over Afrikaanse keramiek in Naïrobi.
Geen idee wat daar verder uit de bus kan vallen, maar ook daar zou kunnen gelden: 't is mooi op de heuveltop, maar de heuvels in de verte hebben misschien ook wel wat te bieden...

Dàt zullen we vanaf volgende week uitgebreid gaan uitzoeken.

NIET GEZOCHT, TOCH GEVONDEN.

2011-07-24T20:23:00.008+02:00

Net als vorig jaar een kleine veertiendaagse richting la Bourgogne. Voornamelijk wegens nogal groot om in één keertje te kunnen doen, en daarenboven bisnummer wegens ongelooflijk meegevallen vorig jaar.
Na de Côte d'Or (neen, niet de sjokkelat) deze keer de Morvan en de meer zuidelijk gelegen streek rond het 'canal du Centre'.
Mooie streek, heuvelachtig, groen en met een pak geschiedenis.
Gallisch, Romeins, later verder aangevuld met de Middeleeuwse Bourgondische hertogen. Keuze te over om naast luieren en lezen ook nog wat te gaan rondsnuffelen.

Tussen de foldertjes en infoblaadjes die een mens verzamelt bij het begin van een vakantie in nieuw onbekend gebied, zat er eentje van 'Bibracte', een uitgebreide archeologische site van een grote Gallische stad, met hedendaags museum, opgravingen en tentoonstellingen.

De goeie ouwe -en ondertussen al een tijdje overleden- Juul Cesar had in deze stad zelfs de laatste hand gelegd aan zijn 'Commentarii de bello Gallico', teksten die ik in lang vervlogen tijden, en in al even korte broek als nu, een gans jaartje lang had mogen vertalen bij ene meneer Martens, die, bij nader inzien, maar dat besef ik nu pas, wel heel hard zijn best deed om er niet alleen uit te zien als de Juul himself , maar ook om de Gallische oorlogen te importeren in het klaslokaal. De kerel had een Romeinse kop, kon bulderen als een centurio met geluidsversterking, en slaagde er in om ons teksten te laten vertalen en te bespreken aan het tempo van de Romeinse dagmarsen met volle bepakking.
Dàt in het geheugen alleen al was reeds ruim voldoende om een bezoekje te gaan brengen.

Dat er tezelfdertijd in het museum ook een tentoonstelling liep met werk van Bernard Dejonghe, keramiek- en glaskunstenaar, was meegenomen, hoewel ik me er niet echt iets concreets kon bij voorstellen, al zeker niet toen ik ergens las dat de tentoonstelling voor een groot deel ook samen werd geëxposeerd met de collecties van het museum.

Hoe een mens zich kan vergissen... Bernard Dejonghe is niet alleen een bekend en gewaardeerd glas- en keramiekkunstenaar, hij is daarnaast ook heel erg bezig met het ontstaan van glas door meteologische omstandigheden (blikseminslagen in siliciumhoudende rotsmassa's of zandheuvels) of het ontstaan van glasachtige gesteentes bij inslagen van meteorieten, én daarnaast ook nog met allerlei oude beschavingen in het gebied van de Saharawoestijn.

De tentoonstelling in het museum toonde niet enkel haar eigen collectie stukken in verband met de Gallische site, maar vertoonde ook parallel een aantal stukken uit collecties van beschavingen uit het Sahara gebied, met merkwaardig veel vergelijkbare overeenkomsten, gecombineerd met een aantal keramische vormen en glassculpturen van Bernard Dejonghe die waren geïnspireerd op een aantal vormen die terug waren te vinden in beide beschavingen.
Archeologie, archetypes, natuurkundige verschijnselen en hedendaagse vormgeving in glas en keramiek, verenigd in een merkwaardig geheel.
Het is altijd een leuke verrassing wanneer je zoiets in je schoot geworpen krijgt.

Hieronder vind je een filmpje dat een beetje een sfeerbeeld geeft van het opzet, via volgende link kom je ook terecht op een tentoonstelling in 2004 van Bernard Dejonghe in 'galerie Besson.

Untitled from BIBRACTE on Vimeo.

DRIEHOEKEN, BASISGLAZUREN, INKLEURINGEN...EN WAT VERLOF.

2011-07-04T11:27:00.008+02:00

Elk jaar worden er hier op school in de loop van het jaar wel een aantal glazuurtesten gemaakt met de 'driehoeksmethode', om cursisten aan te leren hoe je gericht op zoek kan gaan naar degelijke basisrecepten voor glazuren.
Over de methode, en hoe je die gebruikt, wil ik het hier in dit artikeltje niet hebben, dat zou een beetje te ver leiden.
Toch in het kort even schetsen tot welke resultaten je kan komen:

Zo een driehoek telt welgeteld 66 testen, waarvan de helft wordt gebakken in de elektrische oven (hier in dit geval de pare nummers) op een temperatuur van 1265°, de andere helft (in dit geval logischerwijze de onpare nummers) worden gestookt in de gasoven in reductie op ongeveer 1280° C.
Dat zorgt ervoor dat je zowel voor de elektrische als voor de gasoven gestookte testen een mooi overzicht krijgt van de evoluties van de verschillende grondstoffen die werden gekozen als basiscomponenten, zowel in neutrale als in reductieve omstandigheden, en op twee verschillende temperaturen.

Eenmaal de eerste reeks testen gebakken, kan je deze nauwkeurig bekijken en beoordelen op verschillende factoren en eigenschappen, die trouwens voor elkeen behoorlijk kunnen verschillen: smeltbaarheid, glans, structuur, transparantie, om er maar enkele te noemen...
Aan de hand van die beoordelingen kan je een keuze maken om die eerste recepten te verfijnen, te testen op inkleuringen, of om na te gaan hoe ze reageren op verschillende kleisoorten.

In de hierbij volgende presentatie vind je een zestal recepten, gekozen uit een driehoekstest. Nog niet helemaal perfect, maar met mogelijkheden.

Drie glazuren voor de electrische oven, drie voor de gasoven in reductie. Om de resultaten en structuren van de glazuren iets duidelijker te maken werden ze allen ingekleurd met 0,5% cobaltoxide. De gebruikte klei is een mengsel van enkele verschillende kleien, brandt lichtjes crèmekleurig in de electrische, grijs met hier en daar wat gereduceerde ijzerspikkeltjes in de gasoven.

Je moet er natuurlijk rekening mee houden dat de glazuurrecepten nog in 'hun kinderschoenen' staan, maar je zou er om te beginnen al eens enkele kleurtesten mee kunnen uitvoeren zoals in een vorig artikel ook al werd besproken. Ik moet bij deze ook nog een aantal van mijn studenten bedanken die bij wijze van examenvraag de nodige recepten (foutloos!!!) berekenden. Gedeelde inspanning deze keer, die hebben ook grotere verdienste naar mijn gevoel...

Voor het overige gaat deze blog een vakantieveertiendaagse tegemoet, het is eventjes welletjes geweest.

Aan allen verder een prettig verlof toegewenst, eind juli zijn we er terug met de laatste 'Rwanda-trip-voorbereidingen'.

ROLLENDE RANDEN.

2011-06-23T09:05:00.006+02:00

Niet zó heel veel tijd deze week, klein berichtje met filmpje deze week.

Wie af en toe eens wat kommetjes draait en bakt op hogere temperaturen, weet ook wel dat er na het bakken vaak een deel van de oogst uit de oven komt met 'vervormde' bovenranden. Dat kan gaan van -toch nog regelmatig, maar wel ongewild- ovaal tot onregelmatig scheefgetrokken bovenranden.

De oorzaken kunnen van velerlei aard zijn: onregelmatig opgebouwde spanning in de wanden door correcties van foutjes tijdens het draaien, dunne wanden, wanden met ongelijkmatige diktes na het afdraaien, onregelmatige ovenplaten...
Grote boosdoener in de meeste gevallen is de pyroplasticiteit van de klei, of, om het met wat simpeler woorden uit te drukken, het terug plastisch worden van de klei op hogere temperaturen.

Je kan het een beetje vergelijken met het afsnijden en wegzetten van vers gedraaide potten, schalen en kommen: af en toe gaat er wel eens eentje behoorlijk scheef hangen, daar waar hij enkele seconden daarvoor op de schijf nog het summum van perfecte 'rondrandigheid' ten toon spreidde.
Wanneer de potten wat lederhard worden zijn die 'foutjes' makkelijk weg te werken en te corrigeren, in een oven op temperaturen van 1250°C en meer is het niet echt raadzaam om met je fikken te proberen om correcties aan te brengen...

Dat die fouten méér zullen voorkomen bij kommetjes of schalen met dunne wanden en bovenranden zal dus wel geen verbazing wekken.

Een 'truukje' om de risico's op vervormen tegen te gaan is het draaien van een 'gerolde bovenrand', die de neigingen tot vervormingen in de oven(gedeeltelijk) kan opvangen, en het percentage scheefgebakken potten behoorlijk kan verminderen.
In bijgaand filmpje toont Simon Leach (jawel, een van de nazaten van..) hoe je een gerolde rand kan draaien.
Ook esthetisch zijn deze randen mooi, omdat ze net de begrenzing van de pot extra accentueren.
Wanneer die dan ook nog eens mooi rond blijft, zijn onze (gestandaardiseerde) hersenen ook snel bereid met enige welwillendheid de rest van het object in ogenschouw te nemen.

KLEUTERLEEFTIJD.

2011-06-14T01:26:00.010+02:00

11 juni 2008 - 11 juni 2011.
Drie jaartjes 'bloggen', de baby- en peuterperiode zijn achter de rug, we beginnen aan enkele kleuterjaren.
Er zijn in die drie eerste jaren 284 artikels geschreven, uit duimen gezogen, in hersens gespinseld (???), uit mouwen geschud. Daarnaast zijn een aantal van de vastere rubrieken al een paar keer in een ander kleedje gestoken, aangepast, of vernieuwd.
Dat geeft na 36 maanden een gemiddelde van 8 schrijfseltjes per maand, of van ongeveer 1,84 berichten per week...

Ik zal niet verhelen dat het bij wijlen een beetje zoeken is om bij allerlei ideetjes, fratsen, gebeurtenissen, faits divers, een insteek te vinden die ook op een of andere manier met keramiek is verbonden, én om daar tegelijkertijd ook een persoonlijke kijk op te geven.

Voorlopig blijf ik het nog steeds erg plezant vinden, deels omdat het voor cursisten op school, - die in oorsprong ook de eerste doelgroep waren-, nog altijd gaat om vrijblijvende aanvullingen bij de syllabi die ze bij het begin van de opleidingen ontvangen. Ik hoef me dus ook geen zorgen meer te maken over het aantal copies (vaak in vaalgrijs en vage tinten) die moeten worden uitgedeeld aan de aanwezigen, bijbesteld voor afwezigen enz.
Wie dat wenst kan van alles en nog wat selecteren, kopiëren, downloaden, opslaan in documentjes of afprinten in mooie kleurtjes en daarna onderbrengen in allerlei mapjes en klasseersystemen.
Ik hoef enkel nog maar wat kaartjes rond te delen met blog- en emailadres, in de lessen af en toe melding maken van nieuwe documentjes..., en het spul neerpennen natuurlijk.

Dat de artikeltjes en de bijlagen daarnaast ook regelmatig gevolgd en/of worden gebruikt door een almaar groter wordende schare keramiekliefhebbers uit allerlei windstreken en hoeken en kanten van deze aardkloot, beschouw ik als een verrassend maar zeer in dank aangenomen extraatje.
Al zijn er wel een paar nadelen: ons Nederlandse taalgebiedje is nu ook weer niet zó uitgebreid, en buitenlanders die via één of andere link of zoekterm hier terechtkomen, zijn na wat rondstruinen en fotootjes bekijken ook weer snel verdwenen.

M'n Engels, Frans, of ander koeterwaals zijn echter nu ook weer niet van dié kwaliteit dat ik het aandurf om artikels te vertalen. Het zou daarenboven ook aardig ingewikkeld worden om het 'vrije' taaltje dat ik af en toe gebruik ook nog eens adekwaat en begrijpbaar over te brengen, laat staan dat ik er de tijd voor zou vinden.

Maar laat het vooralsnog heel erg duidelijk wezen: ik ben ontzettend tevreden met mijn lezers.(Kwijl, geslijm, stroop aan de baard.)
Met een behoorlijk trouw en regelmatig terugkerend publiek(je) van meer dan duizend bezoekers per maand op een blog die commercieel geen enkele functie heeft mag dat ook. Denk ik.
Tenslotte bepalen jullie, al dan niet gewild, mee het ritme van de schrijfsels.
Een 'message in a bottle' krijgt pas zin als de fles aanspoelt op het strand.
Zonder lezers geen geschrijf.
Waarvoor mijn volgehouden en welgemeende dank.
Ik gooi er dus nog maar een jaartje bovenop.

DRAAIEN VOOR MALAWI

2011-06-08T16:22:00.004+02:00

Met heel veel plezier wil ik hier ook een link en een artikeltje plaatsen om een initiatief te ondersteunen dat de moeite waard is: op vrijdag 10 en zaterdag 11 juni worden gedurende 24 uur potjes gedraaid ten voordele van een schooltje in Malawi.
Alle uitleg in verband met het project vind je op de site:
http://sites.google.com/site/draaienvoormalawi/

Wat ik zelf het allerleukste vind aan deze actie is dat de initiatiefnemers er ondertussen in zijn geslaagd om zowat de ganse groep medecursisten, een aantal ex-cursisten, de school hier in Brugge, enkele kleileveranciers, en nog wat keramisten te mobiliseren om op een of andere manier steentjes -of in dit geval potjes- bij te dragen tot het welslagen van hun initiatief.

Er werd hier op school de laatste weken van alles en nog wat bedisseld om uurroosters op te stellen wie waar, wanneer en hoe lang zou komen draaien, er werden reeds een aantal testen gemaakt en gebakken om glazuren en decoraties uit te testen, een voorraadje potjes in porselein en steengoed werd reeds aangemaakt om 'in de eerste noden' te voorzien. Het ziet er allemaal érg goed uit.
Ik vind het daarnaast schitterend dat al die vrijwilligers-draaiers-of-op-een-andere-manier-medewerkenden dat ook nog eens doen in een periode waarin het er hier op school soms wat stressie aan toe gaat wegens eindexamens, eindwerken enzovoort. Dat het vanaf vrijdagavond een heuglijk avondje en zaterdagje wordt staat nu al vast, en dat er nog intern regelmatig zal over gepalaverd worden al evenzeer.
Ik hoop dat ze het me niet echt kwalijk nemen, ik heb als documentatie bij dit artikel een fotootje gepikt op hun website...
Tot vrijdag.!

NEDERLANDS GOUDA EN EEN BELGIES WIT POTJE.

2011-06-05T01:32:00.014+02:00

Prachtig weer in Gouda, héél veel zon, héél veel volk, zeker op donderdag, leuke ambiance.
Alle ingrediënten aanwezig dus om er ook voor de deelnemers een goeie markt van te maken, en, voor zover ik kon horen van een pak vrienden en collega's, ook goede verkoopcijfers.
Laten we er geen doekjes om winden, dat is voor elkeen ook de bedoeling, je gaat niet iedere keer de boer op om alleen maar te laten zien waarmee je zo allemaal bezig bent.
Dat geldt ook voor mij: ook al sta ik daar niet voor mezelf te verkopen, maar voor het Steunfonds van de pottenbakkerij van m'n zwarte vriendjes, hoe meer kommetjes, bekers en kopjes ik verkoop, hoe liever ik het heb, en ik verheel niet dat ik bijzonder blij ben wanneer mensen ook geïnteresseerd blijken te zijn in het verhaal er rond.

Uitermate fier kan ik dus alweer mededelen dat 113 kommetjes en kopjes in gebruik genomen worden, die bij elke slok soep, thee, koffie, yoghurt, platte kaas met of zonder fruit ook een vleugje Rwandees aroma zullen verspreiden.
1130 € wordt toegevoegd aan het Steunfonds, waarvoor mijn allerhartelijkste dank!!!
Om maar een ideetje te geven van de omvang van wat dit bedrag in Rwanda zou betekenen: duizend euro betekent ginds ongeveer het equivalent van vier maanden loon voor de ganse pottenbakkerij...

Mooi dus, maar zoals de titel boven dit verhaaltje al doet vermoeden, ik heb ook nog een ander verhaaltje. Een anekdote weliswaar, die, een beetje afhankelijk van de bril waardoor ze werd bekeken, wat andere reacties teweeg bracht.

Keramiekmarkt in Gouda betekent ook jaren traditie, met, naast de markt, een aantal vaste randactiviteiten: draaien van de hoogste vaas, breedste schaal, tentoonstelling met werk van alle deelnemers in het stadhuis.
Woensdagnamiddag werd de auto geladen met de kommetjes en de kopjes, presentatiemateriaal, info, bedje en slaapzak. Woensdagavond nog even de papieren nalezen van de organisatie, beseffen dat ik nog een stuk diende mee te nemen voor die tentoonstelling, even zoeken, een porseleinen potje uit een reeksje met 'wegwastechniek' nog snel in een doosje stoppen. Bijna vergeten...

Donderdagnamiddag komt iemand van de organisatie me melden dat m'n witte potje van de jury een 'eervolle vermelding' had gekregen. De man kijkt een beetje verbaasd op de stand rond en vraagt of ik nog ander porselein werk bij heb. Niet dus. Alleen kommetjes en kopjes uit de draaimarathon van vorig jaar. Ik geef dus wat uitleg, de man bezorgt me nog een pancarte om op de stand te plaatsen.

Ik vind het best wel grappig dat ik een prijs win met een 'bijna-vergeten-potje'. Dat is de visie door mijn bril.
Om 16 uur dus even het podium op, wat zoenen met de Goudse wethouder (wethoudster?), prijsje in ontvangst nemen, samen met een 'ingelijst diploma' dat voorwaar een plaats zal krijgen boven mijn bedje.

Andere bril: een paar collega's komen me 's avonds tijdens het eetmaal feliciteren, hoewel enkelen het toch een beetje raar vinden dat je op je achtenvijftigste alsnog een eervolle vermelding krijgt. Zoiets als een aanmoedigingspremie: goebezig, doezovoort, met wat geluk kom je er wel...

Nog een andere bril: moet het ingediende stuk voor de 'wedstrijd' ook representatief zijn voor de rest van je productie? Zoiets als je visitekaartje? Iemand van de organisatie komt tegen het einde van de markt even langs om te melden dat het toch wel erg zou gewaardeerd worden indien ik daar bij een volgende deelname zou willen aan denken...héél wat mensen hadden daar (volgens hem) namelijk wat bedenkingen bij gemaakt. (??)

Zelfde bril: natuurlijk werden mijn inspanningen voor Oeganda wel gewaardeerd, maar de traditie had toch ook z'n rechten. Drie keer Oeganda, in nog geen vijf minuten, en met een reuzegroot spandoek op de kraam met de vermelding 'Steunfonds Rwanda' in koeien van letters.

Terug m'n eigen bril: ik gun de pottenbakkers in Oeganda een prachtige toekomst, maar werd toch een ietsepietsie beetje kregelig. Indien ik een kopje of kommetje had ingediend voor de tentoonstelling in het stadhuis, was ik ongetwijfeld nóóit 'eervol vermeld', terwijl ik persoonlijk net dàt initiatiefje die vermelding waard vind, hoe mooi ik zelf ook mijn witte potje mag vinden...

Brillen, het is me wat.

FILMPJES UIT EEN HELE OUWE DOOS.

2011-06-01T13:24:00.009+02:00

Af en toe vind je wel eens iets uit (of in) de ouwe doos wat de moeite waard is om te bekijken.
De film, (die je nu ook op Youtube kan terugvinden in geknipte versies) werd oorspronkelijk gemaakt door John Anderson en Robert Fournier, en werd gedraaid in de 'Soil Pottery Hill', een pottenbakkerij in de buurt van Halifax. Heel mooi zwart-wit document dat door het gebruik van een niet zó moderne camera ook nog een extra 'back-in-time' cachetje meekreeg.

Tot daar niks bijzonders zou je op het eerste zicht kunnen zeggen, ware het niet dat de pottenbakkerij van meneer Isaac Button een van de laatste pottenbakkerijen was die in de jaren 1960 nog op die manier werkte: handwerk gericht op zo groot mogelijke productie.
Meer zelfs: daar waar in de periode vóór de tweede Wereldoorlog de pottenbakkerij nog dertien werknemers telde, bleven na de oorlog slechts de twee broertjes Button over om de productie verder te zetten, en na een ruzie tussen beiden -waarna ze volgens een aantal verhalen ook helemaal niet meer met elkaar praatten- bleef tenslotte Isaac Button over die in zijn dooie eentje de boel beredderde en letterlijk draaiende hield gedurende die laatste 18 (?!) jaren (tot 1964).

De kerel ging zelf zijn klei spitten in de aanpalende heuvel, bewerkte het spul en zorgde verder voor een gigantische productie, die hij ook nog eens decoreerde en glazuurde met loodglazuren (tegenwoordig verboden) en vervolgens bakte in de behoorlijk uit de kluiten gewassen, en met steenkool gestookte oven.
Je houdt het bijna niet voor mogelijk.

Ook Bernard Leach, Michael Cardew en Shoji Hamada kenden en bezochten de pottenbakkerij van Isaac Button. Zijn manier van werken werd grondig door hen bestudeerd en werd waarschijnlijk ook gedeeltelijk overgenomen in hun eerste 'studio pottery's'.

Niet dat we nu moeten zwelgen in nostalgie, of pleitbezorger worden van een manier van werken die in die tijd gedoemd was om ten onder te gaan door de opkomst van andere industrieën en manieren van leven. Geen mens denkt er nu nog aan om voedselvoorraden te stockeren en te bewaren in pekel, opgeslagen in zware aardewerk of steengoed gebakken potten...
Toch blijven de filmpjes een merkwaardig en plezant document.
Veel plezier ermee.

STEUNFONDS GATAGARA.

2011-05-28T15:08:00.004+02:00

Indien je meer informatie wil over het Steunfonds van de pottenbakkerij in Gatagara, Rwanda, kan je vanaf nu terecht op een presentatietje in de rechterzijde van de courante blogartikels.

Deze vervangt het vroegere dossiertje met de 'catalogus' dat nu is mee opgenomen in de presentatie van 'de pottenbakkerij van Gatagara', er net boven.
Op deze manier misschien wat meer 'orde in de barak'.
Toch hopelijk voor een tijdje...

KERAMIEKMARKT GOUDA.

2011-05-27T13:08:00.007+02:00

Omdat het er vorig jaar gezellig en leuk was, en ik daarenboven meer dan tevreden was met de goede verkoop van de '201 x 10 = 2010' kommetjes, doen we het nog eens over, deze keer met de kommen en tasjes uit de 24-uur draaimarathon van vorig jaar: de keramiekmarkt in Gouda dus.

Het systeem blijft hetzelfde, één eenheidsprijs, 10 € per stuk, opbrengst integraal naar het Steunfonds van de pottenbakkerij in Gatagara.
Misschien voor een aantal fervente Nederlandse blogbezoekers ook een kansje om die gekke Belg eens van wat dichterbij te bekijken? Er worden evenwel geen handtekeningen uitgereikt, ik heb wel een oplossing voor onze regeringscrisis(sen).

Naast de intussen meer dan klassiek geworden keramiekmarkt op de grote markt rond het stadhuis, kan je ook een uitgebreid parcours volgen in de stad, waar allerlei tentoonstellingen en evenementen plaatsvinden.
Aan eenieder die op donderdag 2 juni en/of op vrijdag 3 juni een plezant keramiekdagje wil doorbrengen: allen daarheen!
Wie het volledige programma en meer practische info wil kan terecht op de website van de Goudse keramiekdagen.

EEN POTTENBAKKERIJ OP EEN HEUVEL...

2011-05-19T09:37:00.012+02:00

Af en toe wordt me wel eens gevraagd 'hoe het nu gaat met die pottenbakkerij in Rwanda' waar ik in 2009 een tweetal maanden ging werken.
Regelmatige snuffelaars op deze blog kennen het verhaal van toen wel, hebben misschien ook de artikeltjes die ik toen vanuit Rwanda regelmatig postte gelezen en het 'avontuur' vanop ruime afstand wat mee gevolgd, met vrienden en bekenden wordt er ook nog wel eens over gepraat, zodat die ook beter op de hoogte zijn van wat er in de pottenbakkerij van Gatagara nog verder zoal reilt en zeilt.

Nu het duidelijk is dat ik deze zomer voor een maand weer terug ga , wordt er weer regelmatig aan mijn mouw getrokken met allerlei vragen die zowel te maken hebben met de vorige projectperiode, de periode nadien, als met het opvolgproject dat er nu zit aan te komen.

Da's goed, het maakt mij in elk geval duidelijk dat ook anderen nog interesse betonen voor het project.
Da's goed, want het geeft ook aan dat er een klein beetje een 'achterbangevoel' bestaat.

Er staan op de blog ook al heel wat artikels, algemeen informatief in verband met Rwanda, of meer specifiek in verband met de pottenbakkerij, wat verspreid op allerlei plaatsen.

Maar omdat ik ook wel weet dat de meesten onder ons niet echt geneigd zijn om van hot naar her te surfen, door te klikken en te zoeken naar van alles en nog wat, besef ik dat het nodig wordt om allerlei info rond Rwanda, de pottenbakkerij, steunfonds, project, toekomstperspectieven, doelstellingen, en dies meer te groeperen en/of wat overzichtelijker te maken.

Dat vraagt natuurlijk wel wat tijd en moeite, en het zal dus ook niet in één keertje lukken. Maar we zijn er mee bezig, en via het blokje rechts boven (PROJECT POTTENBAKKERIJ GATAGARA) wordt er gewerkt aan een nieuwe presentatie, waar een pak info wordt gegroepeerd, verduidelijkt en via allerlei links naar documentjes wat makkelijker wordt gemaakt.
Het advies: af en toe eens gaan bekijken dus, het wordt een beetje werken in fases...

'BLOGGER'-KUREN EN GLAZUUR INKLEUREN.

2011-05-15T11:39:00.009+02:00

Het is me wat.
Je schrijft een artikel, in een paar pogingen, wegens wat tijdsgebrek om het spul er in één keer door te krijgen, je zet het schrijfsel op de blog, en twee dagen later blijkt de helft weer verdwenen. Foto's verdwenen, een deel van de tekst verschwunden, en wat er wel nog staat diende nog herwerkt te worden en aangevuld. Technisch probleem bij Blogger, de site waar ik mijn brouwsels klaarstoom.
Met mijn excuses dus, al heb ik er niks mee te maken. Ik hoop dat de 'vernieuwde tekst' ongeveer overeenkomt met wat er aanvankelijk stond. Van de foto's ben ik vrijwel zeker.
Tot daar nog wat randcommentaar bij het vorige artikel en de bijgaande bloggercapriolen.

Het tweede deel van de titel dan: inkleuren van een basisglazuur.

Het kost steeds weer een pak energie om testreeksen te maken voor van alles en nog wat. Je zou geneigd zijn om te zeggen 'helaas, het is nu eenmaal zo', maar vooral de 'helaas' dien je, -in mijn ogen althans-, onmiddellijk te schrappen.

Het is immers een wezenlijk onderdeel van het werk als keramist en pottenbakker om je werkmateriaal te leren kennen, te leren begrijpen, en ermee te leren omgaan. Het uittesten van al die proefrecepten,- maakt niet uit of het nu gaat om eenvoudige engobes, kleimengsels, sinterspul, of glazuren-, is niet enkel een noodzaak om te vermijden dat je 'het echte werk' naar de duvel helpt met niet uitgeprobeerde brouwsels, maar dien je veeleer te zien als plezant, intrigerend en essentieel onderdeel van je vak.

Inkleuren dus: Foefelare met grote F.
Wanneer je eenmaal een degelijk, en voor jouw doeleinden goed bruikbaar basisglazuur hebt gevonden kan het interessant zijn om na te gaan hoe je glazuur reageert op kleurende oxides en/of pigmenten.

Hier op school wordt al een aantal jaren een transparant glazuur gebruikt voor de electrische oven, steengoedtemperaturen, smeltbereik vanaf 1240°C tot ongeveer 1265°C. Hier in Brugge genoegzaam bekend als den dee oendertneeg'ntug (D 190).

Het basisrecept is in de loop der tijden al een paar keer wat bijgesteld en gewijzigd, waardoor het huidige recept niet meer de 'klassieke totaalrekening' geeft van 100, maar dat is bijzaak, het sopje werkt prima en geeft als transparant glazuur uitstekende resultaten op ingekleurde engobes, kleurfrittes, en meer van die dingen.
Een behoorlijk stabiel, weinig craquelerend en mooi glanzend glazuur, dat eens een extraatje verdient.

In bijgaande presentatie vind je alle info over de resultaten van een toch al redelijk uitgebreid testreeksje, uitgevoerd met een aantal klassieke kleurende oxides. Uiteraard kan je daar nog een ganse reeks aan toevoegen met kleurende pigmenten, stains en/of onderlinge combinaties.
In het kader van wat ik in de vorige alinea's uiteen zette over het nut, de zin en het ongelooflijk plezante van het uitvoeren van testjes, laat ik dit onderdeel dus maar verder aan jullie over.
Zo heeft elk zijn deel van het werk.
Succes ermee, ik plaats de presentatie ook bij Links, de afhaalpotjee, zodat wie dat wenst het ding ook kan afprinten.

Door op het blokje in de onderste werkbalk (naast slide 01/...) te klikken krijg je de presentatie pagina- groot te zien.

BEST TEVREDEN.

2011-05-11T01:30:00.013+02:00

Het is alweer een behoorlijk tijdje geleden, er is (zoals altijd) wat geëxperimenteer aan voorafgegaan, zowel met de kleisamenstelling, de samenstelling van de porseleinengobe en de keuze van het glazuur, maar,- en al zeg ik het zelf-, ik ben behoorlijk tevreden met de eerste resultaten van een nieuwe productie.

De uitgeprobeerde kleien zijn mengsels van verschillende kleisoorten, een paar Franse grès, een deel porselein, een witte Westerwald en een deel recup-klei (doorgaans ook al bestaand uit de voorgaande soorten).
Een stevige body, met wat meer of minder ijzeroxidesporen, die in reductiebrand wat spikkels geeft, wat speels effect. Er zit wat chamottemeel verwerkt in een van de kleisoorten en de extra toevoeging van kaolien uit het porselein zou moeten zorgen voor wat meer termoshockbestendigheid.
Zoals je kan zien op de foto's zijn er in deze eerste fase nog wat variaties in de kleirecepten, ook in de porseleinengobes, al valt het tintverschil daar veel minder op, daar gaat het immers vooral over de hechting, het krimpverschil en 'het dekkend vermogen' van de engobe.

De sgrafitto- decoraties worden deels uitgevoerd op de schijf, om de aangebrachte porselein engobes weer te doorbreken met 'een snelle spiraal', wat het speelse aspect van de gedraaide stukken een extra schwung bezorgt. De snel uitgekraste en ingesneden 'grafische' elementen geven de stukken telkens weer een aparte schriftuur, snel, en liefst zonder aarzeling...
De diepte van de decoraties zorgt er dan weer voor dat het gebruikte glazuur de insnijdingen wat extra nadruk geeft.
De keuze viel op een transparante celadon , die in reductie mooie en warme groengrijze tinten geeft aan de klei, én de aanwezige ijzeroxidespikkels die zorgen voor een speels element, daarnaast zorgt de lichte jadetint op de porseleinengobes ervoor dat de overgangen tussen klei en porselein worden getemperd.

De aanvankelijke aanzet voor deze productie kwam er toen ik vorig jaar een tijdje aan het klooien was gegaan met shino-glazuren, en hun verschillende inwerkingen op verschillende soorten klei.De resultaten gingen uit van dezelfde idee, al waren de mogelijkheden een stuk sneller uitgeput.
Vooral de zichtbaarheid van alle 'meespelende elementen' gaf de doorslag om voor de ''transparante celadon' te opteren

Het zal er nu vooral op aan komen om een keuze te maken in de kleisamenstelling, een paar vaste stempelmotiefjes te kiezen, het recept én de juiste dikte voor de porselein engobe aan te houden en er tenslotte met zwier en losse pols de sgrafitto effecten weer uit te krassen.

Functioneel draaiwerk zal het worden, vanaf nu kunnen we met vormen aan de slag. Het is al een tijdje geleden dat de draaischijf heeft gesnord, paasvakantie, groententuin, en andere klusjes hebben, -naast de lesactiviteiten en Rwanda voorbereidingen-, ook een aardige hap genomen uit het bekende vierentwintig-in-een-dag-aanbod.

Geen nood: nu sla, spinazie, selder, kool, wortels en patatjes alweer een tijdje voor zichzelf kunnen zorgen, zal het ritme van draaien, afdraaien, decoreren, assembleren, snijden, kleven en plakken weer vanzelf z'n vertrouwde plaatsje innemen.

De draaischijf is gepoetst, de planken zo goed als leeg, het winterstof verdwenen.
Nieuwe lente, nieuwe potten (of hoe ging dat weer?).
Afsluiten dus maar dit berichtje, er dient gekneed te worden, gewikt, gewogen en gedraaid.
Nu.

KEN MATSUZAKI, MET HOOG SHINOGEHALTE.

2011-05-05T09:57:00.011+02:00

De kerel was al een paar keer in het vizier gekomen, een beetje toevallig, bij strooptochtjes op het internet, toen ik op zoek was naar info over wabi sabi toestanden, theeceremonies.
Er stond zelfs al een tijdje een filmpje in de wachtrij, het moést er dus ook eens van komen.

En toen ik onlangs ook nog een monografie ontdekte, met een heel mooie tekst geschreven door Sebastian Blackie (die hier ook nog wel eens aan bod komt in een nabije toekomst), én op dezelfde site ook nog een artikel van David Whiting hoefde ik niet lang meer te twijfelen. Zij die wat Engels willen oefenen, go your gang (of iets in die buurt) !
Zelf vertelt hij ongeveer het volgende over zijn zoektocht om shino glazuren te stoken: (ik doe mijn best om de vertaling,-desnoods iets minder letterlijk-, in dezelfde sfeer te houden):

.... Reeds lange tijd heb ik het als een uitdaging gezien voor mezelf om Shino glazuren te stoken in m'n eigen 'hellende oven'. De vorm van de oven is reeds speciaal op zich, met twee grote vuurhaarden, links en rechts, zodat de oven kan 'gevoed worden' aan beide zijden. Het is bijna alsof de eerste kamer geprangd zit tussen de twee vuurmonden. .... In de vorige jaren heb ik geprobeerd om in mijn oven verschillende types 'youhen-stijl' stukken te stoken, (letterlijk vertaald 'veranderd door het vuur en de vlam'), de oven is ook speciaal gebouwd om stukken te stoken die zo goed als volledig door de assen worden bedekt. De shino glazuren die op die manier worden gestookt zullen er dan ook door worden beïnvloed.

... Toch voelde ik me niet echt behaaglijk toen ik voor de eerste maal de oven stapelde en de stukken goede plaatsen probeerde te geven om die unieke glazuren te verkrijgen. En gedurende de ganse stook bleef ik die bezorgdheid voelen. Ik vulde beide vuurmonden met steeds meer ladingen hout, alsof mijn angstige gevoelens mee weggebrand dienden te worden. Onrust...hout toevoegen, angst..., nog meer hout, in een gestaag ritme gedurende zeven dagen, zeven nachten. Het stoken werd gestopt nadat ik zag dat alle stukken bedekt waren door lagen gloeiende assen... Het enige wat nog diende te gebeuren was wachten, en hopen dat het afkoelingsproces in die eerste kamer goed zou verlopen. Dat lukte ook wonderwel, en de oven kon worden geledigd met een uiterst voldaan en herboren gevoel.

Hoog tijd dus voor de filmpjes en een presentatie van de stukken. Naast de shinoglazuren vind je ook een aantal klassieke Oribe glazuren in combinatie met snelle kalligrafiën, een aantal stukken
die enkel zijn geglazuurd door de smeltende vliegassen van de oven en een paar grotere werken die zijn geïnspireerd op de Jomon-cultuur, de allereerste pottenbakkerscultuur in onze geschiedenis (vanaf ongeveer 10500 AC), versierd met de gerolde koordtechniek. (Wie weet ook hierover later nog iets meer...)

OVER DE PREHISTORIE VAN DE OVEN, OFTE DE VENUS VAN DOLNI VESTONICE.

2011-04-27T16:20:00.009+02:00

Een 'atelier', gebouwd uit klei en kalksteen, maakt deel uit van een groepje hutten, beschermd door een palissade van mammoet beenderen. Ligging: Dolni Vestonice, Moravië. Tegenwoordig met GPS terug te vinden ergens in Tsjechië, denk ik.
In het midden van de hut: de 'oven', in de vorm van een soort vreemd bijennest, wat verzonken in een bodem die bezaaid is met duizenden bolletjes klei, as van beenderen, fragmentjes van 'geboetseerde beeldjes', afbeeldingen van dieren, soms van vrouwelijke figuren, merendeels gebroken, gebarsten.

De beeldjes dateren uit het 'Hoog Paleolithicum' (Gravettien) zo'n slordige 30.000 jaar geleden en zijn nog een stuk ouder dan de befaamde rotstekeningen uit Lascaux en Altamira.
Deze oven, de oudst bekende uit de menselijke geschiedenis, is nog geen echte pottenbakkersoven,- de pot diende trouwens nog te worden uitgevonden-, maar waarschijnlijk het magische instrument van een sjamaan die kleifiguurtjes modelleerde en bakte. Het merendeel van de figuurtjes werd waarschijnlijk 'ingeladen' in de oven alvorens te drogen, en explodeerde of barstte tijdens het bakproces.
Misschien onhandigheid van de mammoetjager, onoplettendheid tijdens zijn of haar opleiding keramiek, onvoldoende gebruik van chamotte, het niet grondig nalezen van de aanwijzingen op de etiketjes van de kleipakken,- wie zal het nu nog zeggen-, veel waarschijnlijker echter ging het om een rituele handeling waarbij het geboetseerde voorwerp aan de hitte van het vuur werd blootgesteld en ' het orakel van de oven' werd geraadpleegd. Aan de hand van het aantal scherven zou je dan eventueel kunnen concluderen dat het orakel het niet zò goed voor had met de jagers op 'steak mammoet', ofwel dat het beroep 'Paleolithisch Jager' toch wel enig risico met zich mee bracht.

Tussen alle brokstukken werden ook enkele beeldjes van dieren en figuren gevonden die de vuurproef hadden doorstaan (of zo goed als), waaronder een vrouwenbeeldje, gemaakt uit leem en beendermeel, dat later is bekend geworden onder de naam Venus van Dolni Vestonice.
De uitgesproken borsten, buik, heupen laten veronderstellen dat het gaat om een soort fertiliteitsbeeldjes, voorstellingen van 'de Grote Moeder'.
Ook in Siberië werden gelijkaardige vondsten gedaan uit dezelfde periode, wat er op wijst dat het gebruik van klei én het bakken ervan,- zodat je kan spreken over keramiek-, toch behoorlijk was verspreid.
De 'uitvinding' van de pot, veel later pas, in het Neolithicum, zal er voor zorgen dat de mens, aanvankelijk specialist in barbecue, ook volwaardig kok zal worden. Geleuter over 'cuisson' dateert dus reeds uit die tijden en hoewel je er vrij zeker van kan zijn dat prostitutie met voorsprong het allereerste beroep zal zijn geweest, keramist en pottenbakker volgden al snel op het lijstje van 'beroepen met toekomst'.

Archeologische zoektochten in die vroege keramische periodes hebben niet erg veel resultaten opgeleverd over het gebruik van ovens, waardoor je kan veronderstellen dat er voornamelijk werd gebakken in geïmproviseerde en tijdelijke stookplaatsen, op de grond of in putten, de brandstof onder, op of tussen de potten, de stukken al dan niet beschermd door scherven, gebroken potten of lagen as om plotse afkoeling en de bijhorende risico's wat te beperken.
Tot de 20° eeuw waren deze baktechnieken nog wijd verspreid, in zwart Afrika tot op heden nog bijna de regel.
De constructie van vaste ovens is dus geen verplichte overgang, maar een keuze die door groepen, culturen en individuen werd gemaakt om andere parameters te beheersen, zich aan te passen aan nieuwe gewoontes, of om een antwoord te geven op nieuwe noden.

DRAAISCHIJVEN IN VERSCHILLENDE MODELLEN

2011-04-11T18:22:00.003+02:00

Misschien niet allemaal zo geruisloos, maar veel electriciteit verbruiken ze niet.
Je vindt ze niet echt in de katalogi van de leveranciers, met een beetje handigheid kan je er wel eentje in mekaar boksen.
Alleen is het voor ons westerlingen waarschijnlijk niet meer zo evident om de goeie uitgangshouding (??) gedurende langere tijd aan te houden.

Niet echt aan te bevelen voor ruglijders vrees ik.

VERLENGDE SUPERLENTEWEEK

2011-04-11T01:10:00.007+02:00

Men zal het me waarschijnlijk (dat hoop ik althans) niet echt kwalijk hebben genomen, het lenteweertje van de laatste week zorgde er alvast voor dat niet al te veel tijd werd gespendeerd aan computerwerk.
Klikken werd vervangen door spitten, scrollen door harken, en kopiëren, knippen en plakken, betekende voor een weekje niks anders dan bemesten, zaaien en uitplanten.
De keramische activiteiten beperkten zich vorige week tot de avondlijke lessen in Brugge, de rest van het omgaan met gebakken klei beperkte zich tot het vullen van bloempotten en verpotten van nog enkele achtergebleven en te klein behuisde planten.

Het wordt zelfs nog erger; volgende week gaan we er eventjes vandoor, beetje verder ontstressen, (voor zover nodig, maar 't klinkt wel sjiek), paasvakantietje in - het ondertussen voor ons klassieke-, ladoessefrance.
Uitblazen, wandelen, lezen, wilde kruiden verzamelen en gebruiken in allerlei variaties van 'fricandeau', op z'n frans, slenteren op plaatselijke marktjes en 'vide greniers'.

Voor de mogelijke achterblijvers: geen nood, wie een beetje moeite doet kan z'n eigen dagelijkse activiteiten ook wel wat cryptischer omschrijven zodat alles overgoten wordt met een geurig, fleurig en kleurig lentesausje (klinkt al net als in de Libelle), en je moet er niet eens duizend-of-meer lastige, vervelende, enerverende en waarschijnlijk ook aanschuivende kilometers voor af te malen (en dan nadien ook nog eens terug).

Om nog maar te zwijgen van de mogelijkheid dat het weer behoorlijk kan tegenvallen, de nachten in de Cevennes behoorlijk koud kunnen zijn, wandelpaden vaak slecht zijn aangeduid, de plaatselijke bakker wellicht ook net in verlof is gegaan, het bistrootje zijn zaakje heeft vernieuwd met een nieuwe look waar je niet meer wil gaan zitten, de haard in je gite is vervangen door een electrisch vuurtje en de prijzen op de rommelmarkt bijna verdubbeld.

We maken er het beste van...

AUGUSTUS: BREIEN IN VOLLE ZOMER.

2011-03-30T18:47:00.008+02:00

Breien: je kan het doen met sokken, truien, een wintersjaal, of zelfs net als vroeger bedsokken tot zelfs zwembroeken, op-de-knie-zak-garantie inbegrepen.
Friemelen met stokjes, breinaalden, rechts, averechts, met ribbels, rijstpapsteek of ingewerkte tekening (jacquard??), ik heb het genoegen gehad het ooit allemaal te mogen leren, lang geleden, op school in de praktijkopleidingen ergotherapie. Ik vond het eigenlijk wel leuk, al zag ik er niet echt professionele mogelijkheden in.

Tegenwoordig brei ik het liefst ergens iets aan vast.
Een vervolgverhaal bijvoorbeeld.

U vraagt zich misschien (en algeheel niet onterecht) af waarheen deze onzin moge leiden, deze ietwat vreemde titel en inleiding zijn enkel en alleen bedoeld om vreugdevol mee te kunnen delen dat we een vervolg breien aan het Afrika-avontuur van de zomer van 2009.
Ik stel samen met U vast dat deze boodschap een stuk eenvoudiger had gekund, maar dan had U ook niks geweten over mijn ervaringen met breiwol. Niet dat dit er ook maar enigszins toe doet.

Hoofdthema blijft niettemin: we keren terug!

Terug naar de pottenbakkerij in Gatagara, terug naar m'n zwarte vriendjes, hèt heuveltopje in het land van de duizend molshopen, mijn kamertje in het klooster bij de broeders in het revalidatiecentrum, de lekkende douche, de vroege ochtendwandelingetjes, het Heilig Hart Horloge met de platte batterij, het stoffige werk, het schrijven van verhaaltjes om de lange donkere avonden te vullen, ik kan nog wel een eindje doorgaan...

We gaan voor een maand deze keer. Het zal nooit lang genoeg zijn om alles te doen wat je zou willen dat er allemaal gebeurt, het zou moeten genoeg zijn om een paar in gang gezette zaken uit de vorige periode grondig te evalueren, indien nodig nog wat bij te sturen, en er een vervolg aan te breien, (lap, daar gaan we weer).

Het zou de kans moeten geven om het nieuwe elan nog meer te concretiseren.
Er moet een uitgebreider netwerk worden opgebouwd om ook op langere termijn te bekijken welke mogelijkheden er zijn om voor een aantal problemen duurzamere oplossingen te zoeken.

Naast de heel concrete 'pottenbakkerijproblemen' zal het verder nodig blijven om ook de 'sociale omkadering' van de pottenbakkers te ondersteunen; kan er iets gebeuren op het vlak van scholing, gezondheidszorg...? Waarschijnlijk zijn ook dat de opties die nodig zullen blijken om de toekomst op langere termijn te verzekeren.

Maar goed, daarover later nog wel meer.
Met een aantal voorbereidingen zijn we al eventjes bezig, aandachtige lezers en volgers zullen wel al hebben gemerkt dat er weer regelmatig wordt 'getest', liefst heel dicht bij de makkelijk vindbare, ruim beschikbare én goedkope basismaterialen: klei, kaolien, kwarts, veldspaat, assen, wat ijzeroxide.
Da' s niet voor niks, er zal immers minder tijd zijn om ginds van alles en nog wat uit te proberen, efficiëntie zal dus (veel meer dan de vorige keer) noodzaak worden.
Er valt nog een pak voorbereidend werk te verrichten, en net als de vorige keer worden er weer lijstjes gemaakt, afspraken geregeld en bezoekjes gepland.
Heerlijk, spannend ...
Vanaf heden dus weer op deze zender, eerst nog wat sporadisch, binnen enkele maanden weer volle bak (?).
U hoort er nog van.

WANNEER DE AARDE SCHUDT...

2011-03-30T11:06:00.003+02:00

De zware aardbeving in Japan is nu een tweetal weken geleden gebeurd.
De beving zelf en de tsunami die er op volgde hebben heel direct gezorgd voor een massa menselijk leed, slachtoffers, vermisten, daklozen...
De aanslepende problemen met de kernreactoren zorgen daarenboven ook nog eens voor paranoied makende onzekerheid. Radioactiviteit. Een sluipmoordenaar.

Ik zag dit weekend een Japanse vriendin. De eerste zorg is de vraag hoe het met haar familie ging.
Die was OK, voorlopig geen directe zorgen. Opluchting.

Ze kwam me eigenlijk ook vertellen hoeveel schade er wel was in de Mashiko regio, de streek waar Shoji Hamada leefde en werkte, een centrum van pottenbakkers, houtovens, Japanse traditionele en hedendaagse keramiek.

De schade moet er enorm zijn.
Zo goed als alle grote noborigama en anagama-ovens geheel of gedeeltelijk vernield, enorme schade aan collecties in musea...
Via 'Ceramic arts daily' had ik vorige week al een berichtje doorgestuurd gekregen met een aantal links naar reeds opgezette initiatieven, of steunprojecten die zich gaandeweg organiseren.

Wie bovenstaande link aanklikt kan verder doorklikken naar allerhande info.

Ik plaats bij deze ook nog het rekeningnummer 000-0000053-53 RODE KRUIS VLAANDEREN met vermelding 'HELP JAPAN ' .
Stuur desnoods de link naar dit bericht door naar vrienden of kennissen, alle beetjes helpen.
Bedankt.

RESULTATEN TESTREEKS ASGLAZUREN.

2011-03-24T00:45:00.013+01:00

Ik weet het, het heeft een tijdje geduurd, maar het is dan toch (al gedeeltelijk) gelukt.
Zoals je op bijgaand fotootje kan zien, de testen zijn gebeurd volgens het schema dat je kan terugvinden en afprinten via deze link, en waarover we het al enkele keren hadden in vorige artikels.
De testjes op de foto werden aangemaakt volgens de beschreven recepten met een gemengde as van voornamelijk eik, beuk, en es, al zal er wel een kleine hoeveelheid 'aanmaakhoutas' bijzitten en sporen van hier en daar wat roest van een achtergebleven spijker, nagel, vijs en schroef, of hoe die dingen aan weerszijden van de grens anders worden benoemd...
Het stoken gebeurde in een gasoven, eindtemperatuur 1280°C (of een klein beetje meer), de ondergrond is een héél licht wit-tot-okerbakkende klei.
De meeste testjes zijn mooi uitgesmolten, je krijgt (alvast in reductie) een mooi overzichtje van 'startreceptjes' waar iets mee valt te doen.

SiO2
4						TEST 16 As 23 Kaolien 37 Kwarts 40	TEST 17 As 23 Kaolien 41 Kwarts 36
3,5					TEST 13 As 26 Kaolien 34 Kwarts 40	TEST 14 As 25 Kaolien 40 Kwarts 35	TEST 15 As 25 Kaolien 44 Kwarts 31
3				TEST 10 As 30 Kaolien 31 Kwarts 39	TEST 11 As 29 Kaolien 37 Kwarts 34	TEST 12 As 28 Kaolien 43 Kwarts 29
2,5			TEST 7 As 34 Kaolien 27 Kwarts 39	TEST 8 As 33 Kaolien 34 Kwarts 33	TEST 9 As 31 Kaolien 40 Kwarts 29
2		TEST 4 As 40 Kaolien 21 Kwarts 39	TEST 5 As 38 Kaolien 30 Kwarts 32	TEST 6 As 36 Kaolien 38 Kwarts 26
1,5	TEST1 As 49 Kaolien 13 Kwarts 38	TEST 2 As 46 Kaolien 24 Kwarts 30	TEST 3 As 43 Kaolien 34 Kwarts 23
Al203	0,1	0,2	0,3	0,4	0,5	0,6	0,7

De 'variaties op roze'- inkleuringen van de receptjes in de tabel geven de -naar mijn smaak- mooiste versmeltingen, gaande van lichtroze (redelijk) over 'vieux rose' (goed), donker roze (zeer goed), tot nummer 8, mijn persoonlijke voorkeur.

Let hier even op het receptje: de ingrediënten zijn zo goed als perfect gelijk verdeeld, een beetje vergelijkbaar met het nuka-asglazuur van Hamada, met 33% as, 33% kwarts, en 33% Kaliveldspaat ( hier kaolien).
Dit kan niet echt een toeval zijn....

Uiteraard kan je uitgaande van deze basisglazuren nu allerlei variaties gaan aanbrengen en met de recepten gaan 'spelen'.
Je kan inkleuringen maken met de klassieke kleurende oxides of pigmenten, je kan reeksjes opstellen met toenemende ijzeroxide- toevoegingen om te kijken of je binnen de bereiken komt van 'klassieke Oosterse glazuren', je kan nieuwe producten progressief invoeren, en de al aanwezige ingrediënten gedeeltelijk vervangen door 'iets anders'.
Ruimte zat om het speelterrein verder te verkennen...
Een klein bijkomend voordeel van de meeste basisreceptjes is dat ze een behoorlijke hoeveelheid kaolien bevatten , wat het neerslaan en bezinken van de glazuren zeer beperkt, en dus een groot voordeel biedt wanneer je de recepten in groter volume zou willen aanmaken.

Tenslotte nog een opmerking voor de 'electrische ovenstokers': ik heb de testjes ook electrisch gestookt op 1260°, wat (helaas, en een beetje te verwachten) niet zo een mooi uitgesmolten resultaten gaf. Ik doe binnenkort nog een poging met iets aangepaste receptjes en laat daarna nog iets weten...
Wie gewoon is om electrisch ook rond de 1280°-1300° C te bakken zal waarschijnlijk wèl betere versmeltingen krijgen.
Aan de slag dus maar, de lente is in zicht, kachels kunnen gereinigd, assen gewassen, receptjes gewogen, testjes gebakken.
Wie leuke experimentjes met goeie resultaten behaalt en die ook wil delen, men sture ze door!

ATELIER DE LUXE.

2011-03-22T02:13:00.001+01:00

Omdat er dit weekend waarschijnlijk weinig tijd overblijft om ook nog eens artikels te schrijven, en na de theoretische en misschien wel met veel denkwerk gepaard gaande artikeltjes van vorige week: tijd voor een ontspannend filmpje.
Buitenlucht, wat soepele klei, wat hooi en klein hout: cursusje 'handopbouw', met een toetje van rookstoken.

Of zou het toch allemaal niet zó eenvoudig zijn??

SYNTRA BRUGGE, OPENDEURDAGEN

2011-03-21T01:07:00.005+01:00

Het is weer zover, op zondag 27 maart is er weer de
jaarlijkse opendeurdag in Syntra West Brugge.
Ook de afdelingen Kunstambachten zijn daarbij vertegenwoordigd met een heel ruim pakket aan opleidingen.
Wat het gamma aan keramiekopleidingen betreft kan U terecht voor allerlei vragen of inlichtingen in verband met :
Ondernemersopleiding Keramist (3 jaar)
Ondernemersopleiding Pottenbakker(3 jaar)
Gecertificeerde bijscholing porselein voor keramisten
Gecertificeerde bijscholing porselein voor pottenbakkers
Gecertificeerde bijscholing glazuren

Kennismakings workshop keramiek en draaien

Iedereen welkom dus.

BUIGEN VOLGENS DE REGELS: DE ORTONKEGELS

2011-03-17T11:05:00.012+01:00

Pyrometrische temperatuurkegeltjes, beter gekend onder hun Engelse naam 'cones', zijn een tweede manier om temperaturen te 'meten' in ovens, hoewel je het woord 'meten' in het geval van kegels niet zo strikt kan nemen als met een thermokoppel en pyrometer (zie vorig artikel).
Daarover verder in dit artikel iets meer, eerst wat achtergrond info.

Ene Hermann Seger, (niet toevallig dezelfde als die van de Segerformule) maakte voor het eerst op wetenschappelijke basis, en uitgaande van zijn reeds ontdekte glazuurformule, een reeks kegeltjes die elk een 'doorbuigtraject' overspanden van een 25-tal graden.
Als startpunt van zijn reeks kegels ging hij uit van de formule van kaliveldspaat. Door het gehalte aan aluminiumoxide en kwarts (in een verhouding 1/10) telkens gelijkmatig op te drijven bekwam hij samenstellingen met telkens een hoger smeltpunt . De kegels werden aanvankelijk ontworpen als referentiepunten om de smeltpunten van allerlei natuurlijke materialen mee te vergelijken, en niet in de eerste plaats als 'meetinstrument' voor temperaturen.
Ene dr. Orton ontwikkelde enkele jaren later in Amerika een systeem om aan de hand van een serie kegeltjes evaluaties te maken in verband met het verloop van een ovenstook, de hitte die door de oven werd 'geproduceerd', en de 'toestand' van de stukken in de oven.
De Orton kegels zijn de laatste jaren zowat de meest verspreide pyrometrische kegeltjes, naast de reeds vernoemde Segerkegels en de Engelse Harrisson (Staffordshire) kegels,die -jawel, je houdt het niet voor mogelijk-, door ene Harrison enz...

Het grote verschil met de temperatuurmeting via thermokoppel en pyrometer, is de koppeling die hier wél wordt gemaakt tussen temperatuur, tijd, en in een aantal gevallen ook nog de atmosferische omstandigheden.

De normale 'doorbuigtijd' van een kegel duurt ongeveer een 15 à 25 minuten vanaf het moment dat het doorbuigen start. De eerste fase verloopt trager, eens over halfweg versnelt het proces, het ogenblik dat de top is doorgebogen tot aan de basis wordt als referentiepunt genomen als 'goed gestookt', en geeft op die manier een temperatuur-equivalent, afhankelijk van de snelheid van het stoken.
Hier zie je duidelijk het verschil tussen de twee methodes: afhankelijk van de snelheid van het oplopen van de temperatuur (gedurende de laatste 100°C voor het doorbuigen) zal de kegel een andere temperatuur-equivalent hebben: een cone 10 zal dus niet automatisch gelijkstaan voor 1300°C, (zoals vaak verkeerdelijk wordt aangenomen) , maar voor 1282°C bij een oplopende temperatuur van 60°C/uur of van 1303°C bij een oplopende temperatuur van 150°C/uur, wat toch een verschil betekent van 20°C!!
Ook het pendelen, -het aanhouden van een temperatuur gedurende min of meer langere tijdsduur-, kan het doorsmelten van de kegels beïnvloeden. Een pendelperiode van 1 tot 2 uur kan voldoende zijn om de kegel met het volgende nummer door te laten buigen.
Via bijgaande link vind je een documentje met temperatuur-equivalenten in °C voor Orton kegels.

Meestal wordt gewerkt met een serietje van drie opeenvolgende kegeltjes.

voorbeeld: cone 8, 9, en 10 om een eindtemperatuur te bereiken van 1280°C.,de temperatuur stijgt met 100°C/uur. De eerste kegel verwittigt dat de eindtemperatuur er aan komt, de middelste kegel geeft bij volledig doorbuigen ongeveer de gewenste eindtemperatuur aan, de laatste kegel geldt als controlemiddel om te zorgen dat er niet wordt 'overstookt.'

Het kan dus interessant zijn om de twee besproken 'meetmethodes' af en toe aan elkaar af te toetsen, om een duidelijker beeld te krijgen van wat in je eigen oven gebeurt, of je de vooropgestelde temperaturen ook effectief behaalt, of er koudere en warmere zones zijn enz...
Hoe sneller (of hoe beter) je begrijpt dat ovens stoken veel meer inhoudt dan het aflezen van een temperatuur hoe makkelijker het wordt om resultaten te evalueren, en op zoek te gaan naar mogelijkheden om die resultaten te optimaliseren.

HOE HETER HOE ZWETER: DE PYROMETER

2011-03-11T01:07:00.024+01:00

Temperaturen in keramiekovens worden op verschillende manieren gemeten. Dat die metingen nogal eens wat probleempjes met zich mee brengen, wordt doorgaans pas duidelijk wanneer je een tijdje met 'het spul' (keramiek, stoken, ovens...) bezig bent, en dan voornamelijk wanneer je het doet op eigen houtje, in een eerste eigen, nieuwe of tweedehands oven.

Tot die tijd vertrouw je doorgaans op diegene die ovens vult in scholen, gemeenschappelijke ateliers, of de vriend-keramist bij wie je al eens iets kan laten bakken.
Zéér waarschijnlijk bij eenieder bekend, zijn de momenten waarop na de stook de stukken worden bekeken, gekeurd of afgekeurd, en waarbij allerlei bedenkingen worden gemaakt rond al-dan-niet, of veel-te-hoog-of-te-laag uitgesmolten spullen.

Een aantal zaken kan je al direct duidelijk stellen: het meten van temperaturen kan op verschillende manieren gebeuren; de meest klassieke zijn het gebruik van de 'pyrometer', (thermokoppel met analoge of digitale temperatuuraflezing) en het gebruik van pyrometrische kegels, (gamma kegeltjes met zorgvuldig gecontroleerde samenstellingen die over een relatief klein temperatuurbereik doorbuigen en smelten, zodat uit de manier van doorbuigen conclusies kunnen gemaakt worden over bereikte temperaturen)
Nog maar eens helaas dus voor de beginnende pottenbakker of keramist: er komt toch wel iets meer om het hoekje kijken dan alleen maar een getalletje op een display.
Laten we starten met de eerste methode: thermokoppel met pyrometer.
Ogenschijnlijk heel eenvoudig: een degelijke pyrometer werkt behoorlijk nauwkeurig, dus wat je op de display ziet verschijnen geeft de temperatuur weer.

Klopt, alleen weet je niet of de temperatuur op een andere plaats in de oven net dezelfde is..

Om het een beetje extreem te stellen en begrijpbaar te maken: als je het porseleinen buisje met daarin je thermokoppel, rechtstreeks in de binnenkomende vlam houdt, of vlakbij de opwarmende spiralen van een electrische oven, dan zal de gemeten temperatuur niet dezelfde zijn als die in het midden van je oven, of in de hoek waar de vlammen moeilijker bij kunnen.

Een pyrometer (zoals tegenwoordig in de meeste ovens is geplaatst) meet de temperatuur van zijn directe omgeving, dat is dus de temperatuur binnen de porseleinen koker waarin het thermokoppel meestal is geplaatst. Die meting is niet afhankelijk van een bepaalde tijdsduur, van een volle of halfvolle oven, het aanhouden van een bepaalde temperatuur, of andere mogelijke factoren. Het aflezen van een bepaalde temperatuur op een bepaald ogenblik is dus maar een gedeeltelijke aanwijzing over de stand van zaken in je oven. Een aantal andere factoren zijn minstens even belangrijk en zullen mee de resultaten bepalen.

De belangrijkste koppeling die je dient te maken is de koppeling tussen temperatuur en tijd.
Het duurt immers vaak een behoorlijke periode, vooraleer de ganse oven de aangegeven temperatuur op de pyrometer volgt. Er is immers een bepaalde tijd nodig om al het aanwezige materiaal (niet enkel de stukken, maar ook het ovenmateriaal, steuntjes, platen...) mee op te warmen tot de aanvankelijk aangegeven temperatuur.
Het is dus niet onbelangrijk om er zelf wél rekening mee te houden dat de pyrometer in de oven er géén rekening mee houdt dat je stukken niet steeds zo snel kunnen' bijbenen'.
Vooral wanneer de gewenste of geplande eindtemperaturen 'in zicht komen', kan het aangewezen zijn om de temperatuurcurve niet té snel te laten stijgen. Op die manier krijgen glazuren de kans om rustig uit te smelten, matuur te worden en hun eigenschappen ten volle tot uiting te brengen.
Een korte pendelperiode van een kwartiertje tot een half uur volstaat dan meestal om de ganse oven tot een min of meer gelijkwaardige temperatuur te laten komen.

Op die manier kan je al voor een groot deel mogelijke 'schommelingen' of verschillen beperken.
In een volgend artikeltje komen de' kegels' aan bod.

MUZIEKJE DAT BLIJFT HANGEN...

2011-03-07T10:18:00.011+01:00

Ik denk dat ik het nog wel eens hier en daar vermeldde in een vroeger artikeltje over mijn Afrikaanse vriendjes: naast het maken van keramiek zijn de Batwa ook zangers en dansers.
Redelijk spontaan daarenboven, dat had ik zelf toen ook mogen ondervinden tijdens een feestje op het eind van mijn verblijf .
Ik was onlangs nog bezig met wat opzoekwerk rond 'traditionele Afrikaanse pottenbakkers' toen ik een filmpje vond over de Twa, hun muziek en dans. Koptelefoon op en in één klap terug op het heuveltje. Kippevel.

Volgende filmpjes moet je zeker eens bekijken én beluisteren; ze geven een prachtig beeld over mensen met een natuurlijk gevoel voor ritme dat wij al lang zijn kwijtgeraakt, over blijdschap en vreugde, die spontaan verbonden is met muziek en dans, en over verbondenheid zelf . Met mekaar, met de natuur, met 'leven' in de puurste betekenis.
Explosies van ritmes, samenzang en dans.

Als contrast bij deze vreugdevolle uitbarstingen kan je misschien eens enkele bevindingen nalezen van een onderzoek dat werd uitgevoerd om aan te tonen dat de Batwa wel degelijk behoren tot de groep met het predikaat 'sociaal en economisch gemarginaliseerde mensen'.
De huidige regering heeft zich immers tot doel gesteld om het bestaan van de 'ethnieën' te bannen en eenieder te verklaren tot Rwandees, maar kon langs de andere kant ook niet ontkennen dat niet alle Rwandezen gelijk werden behandeld...
Je kan maar hopen dat ook via de officiële weg wordt gepoogd om het predikaat weg te werken, en dat het niet gaat om een nieuwe en weinig benijdenswaardige maatschappij-indeling.

VIETNAMEES PORSELEIN.

2011-03-01T16:39:00.007+01:00

Ik durf niet beweren dat het bijgevoegde filmpje een typische weergave is van wat Vietnamees porselein zou kunnen zijn. Ik heb namelijk niet echt een zicht op de keramische geschiedenis en keramiekcultuur van Vietnam .
Toch geeft het filmpje een mooi beeld van de organisatie binnen een porseleinbedrijfje, waardoor je ook zicht krijgt op wat je de overgang zou kunnen noemen van zuiver handambachtelijk naar semi-industrieel werk.
De vindingrijkheid van de 'mechanisatie', de techniek met de kalibreerarm, het glazuren en beschilderen van de stukken,- een lopende band van handwerk-, leuk om rustig te bekijken.Laten we bij deze echter ook een kleine bedenking maken bij het constante gedender en lawaai dat je daar als werknemertje moet ondergaan; géén oorbeschermers te zien...Alleen een sliertje meedraaiende vodden en sliertjes katoen of zoiets om het geluid wat te dempen.

Als je de trefzekerheid bekijkt van het schilderwerk, dan kan je niet anders dan beseffen dat vaardigheid heel vaak gekoppeld is aan herhaling en oefening. Je kan natuurlijk een paar zware bomen opzetten over Oosterse en Westerse benadering van kunst en ambacht, afwegingen maken over de individuele 'studio-keramiek' tegenover de productieketting van kleine handambachtelijke bedrijfjes.
Voer voor een andere keer.

Eén bijkomend advies: in dit filmpje mag je gerust (kan je zelfs beter) de klank afzetten of tot een minimum beperken; ik denk niet dat de combinatie beeld-muziek in aanmerking komt voor een Oscarbeeldje, zelfs niet van een porseleinen exemplaar 'made in Vietnam'.

DOORDENKERTJES MET TAKESHI YASUDA.

2011-02-27T19:11:00.006+01:00

Waarschijnlijk heeft iedereen die al eens een boek of tijdschrift over keramiek openslaat wel al kennis gemaakt met het werk van Takeshi Yasuda.
De man kreeg zijn opleiding van 1963 to 1966 in Mashiko, de thuishaven van oa. Shoji Hamada, verhuisde een tiental jaren later naar Engeland om, -naast zijn eigen werk-, les te geven in verschillende scholen voor toegepaste kunsten en Academies.
Zééééér bezige bij als je zijn curriculum even doorloopt.
Voor het ogenblik fungeert hij tevens als directeur van 'The Pottery Workshop Experimental Factory' in Jingdezhen, China.

Ik vond vorige week tijdens een van mijn snuistertochtjes op youtube een leuk filmpje, dat je niet alleen dient te bekijken, maar vooral ook te beluisteren.
Voor wie af en toe eens van het 'klassieke' pad wil afwijken, een zeer verfrissende gedachtengang...
Het is daarnaast een lust voor het oog om te zien hoe de vers gedraaide stukjes met een minimum aan kleine ingreepjes veranderen in afgewerkte stukjes die een perfecte mengeling vertonen van controle en speels gemak, van gewilde vormgeving en toeval.

CARINA CISCATO: GERIBBELD EN MET EEN LOSHANGEND HOEKJE.

2011-02-22T11:20:00.011+01:00

Braziliaanse madam, werkzaam met porselein, en, laten we wel wezen, de duidingen uit de titel van dit artikeltje slaan in de eerste plaats op haar werk, ik heb namelijk niet de eer de dame persoonlijk te kennen, al zou ik daar zeker geen bezwaar tegen hebben.

In het boek 'Modern British Potters and their studios' door David Whiting staat een hoofdstukje gewijd aan haar (en haar werk).
In bijgaande link vind je verder haar website met extra foto's, let ook op het mooie en leuke logo. Persoonlijk vind ik het een beetje jammer dat ze een deel van haar eerste producties heeft laten vallen (figuurlijk en misschien voorlopig?) .

Naar mijn persoonlijke smaak boden die (en bieden natuurlijk nog altijd) nog een heel pak mogelijkheden, zeker wanneer je ook het zeer subtiele kleurgebruik uit de volgende reeksen werk mee in rekening brengt .

Al moet ik toegeven dat haar huidige werk me zéééér aanspreekt, en dat een mens natuurlijk ook niet alles tegelijk kan doen...

Al mag ik dat natuurlijk wel wensen.

EEN 'BEETJE' DE MONTMOLLIN.

2011-02-17T15:54:00.013+01:00

Ik heb me altijd aangetrokken gevoeld tot de boeken en de 'methode' van Daniel De Montmollin om steengoedglazuren te leren gebruiken.
Het aanvankelijk een beetje moeizaam lezen van de Franse boeken 'Pratique des émaux de grès' en aansluitend 'Pratique des émaux de cendres', met behulp van woordenlijstjes en woordenboeken om een beetje vertrouwd te raken met de technische termen van het Franse pottenbakkersjargon, sloeg al snel om in ongelooflijke fascinatie en het besef dat ik al lezend en proberend mijn 'glazuurmatige ontmaagding'(waw) zou beleven en deze ook nooit meer zou vergeten.

Dat mocht trouwens, ik had er alvast de leeftijd voor, en ik was al een tijdje op zoek naar een degelijke introductie in het alchemistische en met een waas van geheimzinnigheid bedekte wereldje van te versmelten poedertjes.

Tot dan toe waren mijn ervaringen met glazuren beperkt gebleven tot het af en toe gebruiken van gevonden en gekregen receptjes, waar natuurlijk niks mis mee is, wanneer ze tenminste de verhoopte kleuren en/of effecten geven die je er van verwachtte.
Welke functie de verschillende grondstoffen hadden in een recept werd me helaas nooit duidelijk gemaakt. Hoe je een lichtjes falend recept kon bijsturen nog veel minder.

Waar ik tot dan toe weinig of geen verbanden had mogen ervaren tussen de wereld van 'klei' en de zo ver af lijkende wereld van 'glazuur', werd in een klap duidelijk dat er al helemaal geen sprake was van twee werelden, dan wel van één samenhangend gebeuren waarvan de basisbeginselen poepgemakkelijk (schoon woord hé, zeker als het geschreven staat) te begrijpen en uit te leggen zijn.
Wie bereid is om die basisbeginselen gericht uit te proberen en te testen, zal al snel voelen dat de resultaten van die beginselen weliswaar deels zijn in te schatten , de veelheid aan mogelijkheden en de onderlinge beïnvloeding van de verschillende grondstoffen zorgen er evenwel voor dat het gamma aan mogelijkheden ontzaglijk groot en verscheiden is. (Dan hebben we het nog niet eens over manieren van stoken..)
Vertrekkend van enkele eenvoudige recepten, verdergaand met het onderling uittesten van een aantal klassieke grondstoffen via testdriehoeken (waarbij je heel erg duidelijk kan zien hoè grondstoffen zich onderling gedragen) word je uiteindelijk op een subtiele manier binnengeleid in de wereld van Segerformule, glazuurdiagrammen, smeltcurves, enz. Ondanks het gebruik van slechts een beperkt aantal grondstoffen en elementen kom je via die weg toch in contact met de meeste 'klassieke (oosterse) glazuurgroepen' zoals shino's, celadon, tenmoku, en andere, waarna je voldoende houvast kan (en zou moeten) hebben om zelf vrijelijk te gaan experimenteren.

Het is natuurlijk niet mogelijk om binnen het kader van een artikeltje heel ver door te bomen over wat in de boeken van De Montmollin nu zo wonderlijk is uitgelegd. Ik kan eenieder ten volle aanraden het toch maar eens te proberen, om je beste Franse pakje aan te trekken , en voor een paar dagen in een rustig hoekje te kruipen, eventueel voorzien van een glaasje pastis en vooral van pen en papier.

Gegevens over de boeken vind je terug via volgende link 1 en link 2, wie nog iets meer over de streep wenst getrokken te worden kan in het hierbij aansluitend artikel nog een stuk 'vrije vertaling' vinden van de inleiding bij 'Pratique des émaux de cendres' (Praktijk asglazuren)

EN VOOR DE LIEFHEBBERS: EEN EXTRAATJE DE MONTMOLLIN

2011-02-16T20:14:00.001+01:00

Vrij vertaald (gedeeltelijk) uit de inleiding van 'Les émaux de cendres'.

De kunst van het werken met assen in steengoedglazuren is een paradoxale kunst.
Het is in de eerste plaats niet zo moeilijk om je voor te stellen hoe pottenbakkers tot de ontdekking zijn gekomen van de werking van assen. Eenmaal het stoken met hout op hoge temperaturen onder de knie konden ze niet naast het feit heen kijken dat de assen van het vuur begonnen te smelten wanneer zij in contact kwamen met de stenen van de oven en de klei van de potten.
De assen, grondstof binnen handbereik, werden dus al snel benut als 'het glazuur van de arme.'
As is immers een gulle en vrijgevige materie, waarmee men makkelijk en met een minimum aan werk bruikbare en plezierige glazuren kan maken.
........
De terugkeer naar primitieve technieken wordt door de creatieve ambachtsman vaak als een noodzaak gevoeld om de ervaringen die zijn kunstvorm hebben bepaald weer te beleven. Die ervaringen kunnen een stimulus zijn om bepaalde verschijnselen te willen onderzoeken en te begrijpen.

Het 'vak' van het werken met assen maakt deel uit van die terugkeer naar de bron. Deze hernieuwde ontdekkingen zullen al snel veel meer worden dan een simpele aantrekkingskracht voor traditionele waarden, en veranderen in een totaal ander belang: de pottenbakker zal al snel tot de ontdekking komen dat wat in het begin simpel en evident leek, eigenlijk een uiterst complex domein is.
.......
As is een overblijfsel van verbranding, en bestaat uit een verzameling mineralen die, met de plant als levend organisme en bemiddelaar, uit de grond zijn gehaald.
Deze verzameling mineralen is niet zomaar iets toevallig, ze wijst op een welbepaalde manier de vegetatie aan waarvan ze afkomstig is.
Wanneer we assen in glazuren steken, dan stoppen we in het onderzoek ervan ook de gecompliceerdheid van het leven, en moet we kunnen accepteren dat er op een aantal vragen geen antwoorden zullen en kunnen komen. Bijgevolg worden we verplicht tot proefondervindelijk onderzoek en kunnen we enkel proberen om hierin de -voor elk van ons- beste methode te vinden.
Er zijn dus heel wat vragen en onzekerheden, deels door een gebrek aan literatuur over het onderwerp, deels ook omdat wetenschappelijk onderzoek en verregaande analyses nog maar in een beginstadium verkeren.
Raadsels en vragen kunnen natuurlijk ook een mooie stimulans betekenen voor de pottenbakker bij zijn speurtocht.
....

Voor mezelf bleek dit alvast overtuigend genoeg om aan de slag te gaan met 'la craie', 'le potasse', 'la silice', 'le phosphore' en aanverwanten. De resultaten van de testen bleken in het Frans en in mijn Vlaamsche vertalingskes trouwens aardig gelijklopend te zijn. Waarmee ik verder niets wil insinueren.

VERVOLG OP EEN OUWE- DOOS- ARTIKEL.

2011-02-15T19:44:00.004+01:00

Misschien zegt het sommigen onder jullie nog wel iets: de mini theepotjes in porselein van Fong Choo: een reeksje filmpjes uit de beginperiode van deze blog.

Heel mooi gemaakte en knap afgewerkte stukjes, met afwerkingstechnieken die toch een beetje ongewoon zijn: de stukken worden geglazuurd met een gelijkmatige laag cone 6 glazuur, (ongeveer 1240°C), daarna overschilderd met laagjes laagbakkende commerciële aardewerkglazuren cone 04 tot 06 (+/- 1000°C tot 1080°C). De stukken worden gebakken op de cone 6 temperatuur (+/-1240°C), waardoor je heel hoogglanzende én aflopende glazuren verkrijgt.

Vorige week een extra filmpjetoegestuurd gekregen via 'Ceramic Arts Daily' ( zie ook vorig artikel) waarin Fong Choo een aantal van zijn decoratietechnieken en assemblages uitlegt.
Omdat ik het filmpje op zich nergens anders vind en geen 'embed-code' heb om het filmpje hier te plakken, zal het dus moeten gaan via de link naar het artikel.

In het filmpje zie je niet alleen een aantal decoratietechnieken, maar ook hoe je onderaan de stukken een functionele 'opvanggoot' maakt om de aflopende glazuren op te vangen, wat met de gebruikte glazuurtechnieken heel erg nodig blijkt.
Het spreekt vanzelf dat je dergelijke technieken voldoende dient uit te testen, en te bakken met voldoende voorzorgsmaatregelen in je oven, alvorens je daar zelf vlotjes mee aan de slag kan.
Plaats teststukjes dus best op stukjes afval van ovenplaten en niet direct op splinternieuwe exemplaren wanneer je je aan dergelijke experimenten wil begeven, en gebruik voldoende batwash op je ovenplaten.

Als je de site van Mr. Fong Choo bezoekt, zal je ongetwijfeld kunnen vaststellen dat 'superflashy' kleuren op (lagere) steengoedtemperaturen in ieder geval tot de mogelijkheden behoren.

HARTJES....

2011-02-14T09:46:00.003+01:00

Het commerciële 'hartjesgedoe' is niet echt aan mij besteed.
Onderstaande afbeeldingen vond ik echter wel iets hebben.

PERZIKBLOEI. NOG IETS TE VROEG??

2011-02-11T19:24:00.012+01:00

Een aantal onder jullie kent wellicht 'Ceramic Arts Daily', een nieuwsbrief in verband met keramiek, waarop je kan inschrijven en van dan af bijna elke dag post toegestuurd krijgen.
Er zit vaak een pak puur promomateriaal en commerciële reclame tussen, af en toe ook wat 'gewichtigdoenerij' (mooi woordje, niet?), maar je kan er ook regelmatig een aantal goeie artikeltjes, filmpjes, tips in vinden.

Deze week was het tweemaal 'bingo'.
Een eerste keer met een artikel over 'peach bloom'-glazuren, wat zoveel betekent als 'perzikbloei', maar eigenlijk refereert naar de tinten van rijpende perziken, niet helemaal egaal, soms met wat anders gekleurde pigmentvlekjes.

In het Engels weliswaar, dus een beetje studiewerk, maar er staan een aantal recepten en foto's van testjes bij die heel mooi aantonen hoe verschillende manieren van stoken erg veel verschillen kunnen geven in de resultaten. Boven, in de werkbalk vind je ook de mogelijkheid om de Nederlandse vertaling te verkrijgen van de artikels. Uitproberen, grappig!!

John Britt, één van de keramisten die meewerkte aan het project rond deze 'peachbloom's' is ook de auteur van 'The complete guide to high fire glazes', wat -naar mijn gevoel- een beetje een al te hoog gegrepen titel is, maar niettemin een meer dan degelijk werk voor wie wil experimenteren met een aantal recepten van klassieke en minder klassieke glazuren.

Tot slot nog een receptje uit de reeks 'de rode druiper', - artikel dat op deze blog de meest bizarre zoekwoorden opleverde en het grootste aantal waarschijnlijk ontgoochelde éénmalige bezoekers (hihi, grijns) - , dat nog een aantal keren werd opnieuw getest, en zonder de titaandioxide een peachbloom look-a-like, en mét de titaandioxide een heerlijk flambé (foto kommetje) tot koperblauw (foto koffiekopje) opleverde in de houtoven.

Koperrood didjee:

Kaliveldspaat 40
Krijt 14
Kaolien 10
Kwart 29
Gerstley Boraat 8
Tinoxide 1
Kopercarbonaat 0,6
+ titaandioxide 2 voor flambé of blauw.

De tweede bingo uit de reeks 'Ceramic arts daily' van deze week hou ik voor een volgend berichtje.

STOF.... ONDERMEER TOT NADENKEN

2011-02-07T01:48:00.013+01:00

Veiligheid in het atelier.
Een vaak terugkerend (met alle recht en reden bovendien) onderwerp in cursussen, opleidingen, boekwerken en notities, gaat over de giftigheid van grondstoffen, het opslaan, gebruiken en verwerken van die spullen.
Ieder keramist-pottenbakker die ooit ergens een opleiding volgt of volgde zal wel eens een lijstje in handen hebben gekregen met de vermeldingen en uitleg over een pak ingewikkelde en voor leken nauwelijks uitspreekbare,- laat staan goed te begrijpen- chemische verbindingen en grondstoffen, al dan niet regelmatig voorkomend in leslokalen en/of eigen ateliers.

Het is niet de bedoeling om al die lijstjes en grondstoffen hier in dit artikeltje nog eens te overlopen, dat zou ons een ietsiepietsie te ver leiden, al wil ik met plezier enkele links doorspelen waar je heel wat info kan verkrijgen.

Op mijn persoonlijk voorkeurslijstje staat met stip op nummer 1 de door het NVK (Nederlandse Vakgroep Keramisten) uitgegeven brochure 'De Keramist en het Milieu', (Milieubrochure) weliswaar gebaseerd op Nederlandse wetgeving, en dus voor Belgen soms wat anders te interpreteren.
De hoofdzaken in deze brochure zijn natuurlijk de info-bronnen en de uitleg die erbij gegeven wordt. In het Nederlands, dus geen gezeik over 'amai, zo moeilijk, al die wetenschappelijke termen in Engels, Duits of Frans', leesbaar voor allen, en volgens de site te verkrijgen aan de spotprijs van 7 €. Bestellen die handel, onmisbaar in elk keramiek ateljee.
Je vindt op dezelfde pagina van de bovenstaande link verder ook een aantal directe links naar enkele brochures in pdf bestanden, dus afprintbaar voor wie dat wenst.

Ten slotte nog een link naar een Engelstalig artikel, binnen het artikel zelf vind je allerlei links en verwijzingen naar andere sites of artikels.

Wat we ons doorgaans echter niet steeds voldoende realizeren is dat de grootste boosdoener in keramiekateljees het fijne kleistof is dat ronddwarrelt, zich overal in dunne of dikkere stoflaagjes ophoopt.
Kwarts kan leiden tot aantasting van de longblaasjes en in verdere stadia silicose (stoflong) veroorzaken.
Werken met klei en keramische grondstoffen zal altijd verbonden zijn met de vorming van fijn stof, toch kunnen we proberen om een aantal maatregelen te nemen die de vorming van stof behoorlijk kunnen beperken.
-Gebruik zoveel mogelijk water om werkbladen, werkmateriaal, vloeren, legplanken enz. te reinigen.
-Grondig vegen doet doorgaans meer fijn stof opdwarrelen dat nog heel lang in de lucht blijft hangen en ingeademd kan worden, dan er terecht komt op je vuilblik. Idem voor het gebruik van gewone stofzuigers waarbij de papieren zakken net het fijne stof doorlaten en weer de lucht inblazen. Er bestaan stofzuigers met speciale microfilters, informeer je dus indien je je atelier wil stofzuigen!
-Probeer zelf zo weinig mogelijk stof te veroorzaken: schuur geen droge klei, zeef geen poeders in het ateljee en draag stofmaskers indien je toch verplicht bent om af en toe een stoffige bezigheid uit te voeren.

Je longen zullen je er later dankbaar voor wezen.

OP AANVRAAG: NOG MAAR EENS AS.

2011-01-29T19:46:00.005+01:00

Ieder jaar is er wel ergens een periode waarin keramisten en pottenbakkers in spe zich afvragen of ze iets kunnen aanvangen met de assen uit open haarden, houtkachels, barbecue's, vuurkorven, kampvuren, of olievaten waarin bij vakbondsacties op deskundige wijze paletten worden verbrand om stakersposten warm te houden.

De laatste weken was het ook weer van dattem. Blijkbaar had een aantal mensen weer genoeg van het spul verzameld om zich af te vragen of ze het dit jaar zouden bijhouden en verwerken, of net als de vorige jaren uiteindelijk toch maar naar het containerpark zouden vervoeren.
Een viertal mailtjes met vragen over assen en asglazuren in de loop van iets meer dan één week, ik kan ze niet zomaar naast me neer leggen, maar ze allemaal afzonderlijk en uitgebreid beantwoorden zal me waarschijnlijk veel meer tijd kosten dan een artikeltje.

Het antwoord op de eerst gestelde vraag in dit artikeltje is vanzelfsprekend een duidelijk maar niet geheel ondubbelzinnig 'ja, natuurlijk'.
De' ja' behoeft geen verder betoog, de 'natuurlijk' slaat deels op een extra bevestiging van de 'ja', deels ook op mijn persoonlijke voorliefde voor het gebruik van allerlei spul dat gemakkelijk is te verkrijgen, niets hoeft te kosten wanneer je er tenminste wat moeite voor wil doen, en een heleboel ruimte laat voor zinvol geëxperimenteer in allerlei richtingen.

Foefeluren met glazuren, net iets te laat na de week van de poëzie.

Alleen, er zijn op deze blog al een aantal artikeltjes verschenen over verschillende aspecten van het werken met asglazuren. Ik heb niet echt veel zin om die nog eens allemaal in een iets ander jasje te steken en dan weer aan dezelfde kapstok op te hangen.
Voor diegenen die niet echt gebruik maken van de 'google-zoekfunctie' binnen de blog, (tik een zoekwoord in en je krijgt een overzicht van alle artikels waarin je zoekwoord is gebruikt), onderaan dit artikeltje plaats ik nog eens de links naar enkele oudere artikels.
Voor de nieuwelingen op de blog die niet altijd gaan snuffelen in het archief, bij deze zoiets als de laatste soldendagen, vier voor de prijs van één, voor de anderen een herhalingslesje voor wie daar zin in heeft.

Wat ik wel nog eens wil doen als voorbeeld van het 'uittesten en afbakenen van de mogelijkheden van een houtas' is de uitvoering van de testtabel uit een van de eerst verschenen artikels, waarvan de testtabel ook terug te vinden is bij een documentje bij 'Links, de afhaalpotjee'.

Nog een beetje geduld evenwel, ik heb deze winter een massa gemengde houtas gezeefd en gewassen, ze is nog niet helemaal droog, binnen enkele weken komt een ruime testtabel er aan.
Misschien levert die een pak antwoorden op nog een minstens even groot pak vragen.

Testreeks asglazuren:
Van mijn groententuin naar as:
Phil Rogers: ash glazes:
Ik was as, was jij as?

OP DE PECHSTROOK

2011-01-24T10:20:00.002+01:00

U zal het wellicht hebben gemerkt, het was een beetje stilletjes hier.
Computer op de pechstrook, geen 'vervangwagen' en mijn privé-hersteldienst ook eventjes met veel werk en dus weinig tijd voor pa.
Nu goed, met vernieuwde harde schijf zou het weer moeten lukken voor een tijdje. Mag ik hopen.
Het grootste deel van het achterstallige mail-verkeer is ingehaald, dringend tijd om ook de blog weer een zetje te geven.
Vermits een pak van mijn cursisten dit jaar druk in de weer is met het maken van zwierige, dansende, olijke en vrolijke, klassieke en speelse theepotten in klei of porselein, hierbij een drietal filmpjes over draaien, afdraaien en assembleren van een theepot.
De sympathieke kerel met het mooie accentje (die hier al eens een forumpje kreeg met zijn gedraaide pompoenen) legt haarfijn uit hoe alle bewerkingen worden gedaan. Hij neemt er wèl ruimschoots zijn tijd voor, dus ga eerst gerust een kopje koffie nemen of in dit geval een kommetje thee.
De vormen zijn misschien nogal 'klassiek', de zorgvuldigheid waarmee de man elke fase van het proces uitvoert geeft de indruk dat je om met klei te smossen helemaal geen rommelig ateljee nodig hebt, een hoekje in keuken of woonkamer kan best.
Gedaan met vuile schorten, vieze handdoeken, gewoon in wit hemd met strikje (stropdassen hangen toch ietwat in de weg), of in deftig mantelpakje of 'soirée-met-split' aan de schijf.

BEETJE KRASSEN, BEETJE GRIFFELEN, BEETJE STEMPELEN.

2011-01-06T13:24:00.005+01:00

Stempeltechnieken en het afdrukken van allerlei structuren en/of motiefjes zullen wel behoren tot de alleroudste manieren zijn om kleistukken te decoreren.
De methodes veranderen nauwelijks, en nog steeds worden structuren gebruikt om kleioppervlakken te verlevendigen of te versieren.
Wie af en toe met gips werkt, en mallen giet zal al wel eens met een restantje gips hebben gezeten waarmee je niet onmiddellijk iets zinnigs mee kan aanvangen.
Meestal laat men het restantje uitharden in de emmer of in een bakje, waarna het meestal in de afvalbak of bouwafvalcontainer terechtkomt.

Wie een klein beetje creatief is kan het opgesteven restantje ook in staafjes verzagen en met de blokjes in een mum van tijd een heleboel zelfgemaakte stempeltjes maken.
Zoals de titel van dit artikel al zegt: beetje krassen, beetje griffelen, beetje stempelen...

Enkele zelfgemaakte stempeltjes kunnen op heel eenvoudige wijze een serie gedraaide potjes omtoveren tot een serietje met een eigen cachet (letterlijk ook), en glazuren met wat transparantie bezorgen de stukken na afwerking allerlei prachtige spelingen die voor de rest nog nauwelijks meer deco vragen.

Aan de slag dus maar, zorg er alleen voor dat de brokjes gips bij het kraswerk niet tussen je klei belanden. Met een bolletje afvalklei in de buurt kan je tijdens het graveerwerk af en toe eens controleren of de motieven scherp genoeg zijn uitgekrast. Restjes gips krijg je op die manier ook makkelijk verwijderd uit de groefjes van je nieuwe stempels.
Probeer op die manier ook eens een eigen logo te ontwerpen, dan zijn al je stukken ineens ook 'gepersonaliseerd' .

WENSEN VOOR DE MENSEN.

2011-01-01T11:11:00.013+01:00

Een jaar vol zelfknedende klei,
die zichzelf centreert alleen al door er naar te kijken,
die moeiteloos zich opent,
waarin luchtbellen probleemloos open spatten,
of verdampen,
waarin harde spiralen verdwijnen
en wanden zich laten optrekken, egaal,
onder zachte vingerdruk,
moeiteloos,
gelijkmatig van dikte,
met stevige randen of net flinterdun,
met glooiende vormen,
ranke halzen,
prachtige buikjes,
stevige voeten,
stabiel,
of freel,
net ontsnappend aan de zwaartekracht.
Potjes en potten met nauwelijks afdraaiwerk,
die zacht blijven waar nodig,
lederhard worden naar behoeven,
steeds op 't juiste moment,
klaar om in te snijden,
te kerven en te graveren,
te stempelen, te schilderen,
vlot en met krachtige lijnen,
potjes die drogen,
zonder barsten of scheuren,
klaar voor de brand,
en later worden afgewerkt, vlotjes en soepel,
met gladde glazuren, nooit klevend in emmers,
niet druipend, in mooie egale lagen, en, als het even kan,
zelfreinigende voeten.
Potten die stapelen zonder problemen,
zelfbakkend, godbetert, zonder ooit scheef te zakken,
met glazuren die reduceren zoals het hoort,
die smelten zonder te druipen,
die koelen zonder te blazen.
Waw...

Ach nee,
laat ons in 2011 maar zweten en zwoegen zoals anders,
worstelend met net te harde klei,
prutsend met natte vodden,
kleislib of andere trucjes van de foor,
Laat ons maar vloeken op al te grote bollen klei,
die, in overmoed op de schijf gegooid,
alleen maar koppig in richtingen gaan die wij niet wensen,
niet naar omhoog, en al zeker niet naar het midden,
die bij pogingen om te openen zwalpend laten merken
dat het weer eens veel te vroeg was.
Die in latere stadia slingerend laten zien
dat je niet ongestraft kan spotten met de wetten der natuur,
middelpuntzoekend (zoals wij zelf??), middelpuntvliedend,
of gewoon, ordinair, met de zwaartekracht:
Weer eens een vaas die eindigt als asbak.
Potjes, kommetjes, schaaltjes,
met wanden, aan de ene kant wat dikker dan aan de andere,
met randen, een beetje hobbelend, of fladderend als een versleten elastiekje,
met hangbuikjes, dubbele kinnetjes overvloeiend in schouders
die net nog hun eigen gewicht kunnen torsen.
Een beetje zwabberend bij het wegzetten op een plankje,
hopend op heel wat corrigerend operatiewerk,
tijdens lange en frustrerende afdraaisessies,
met wegglippende potten,
vochtige, kleverige voeten,
mirettes waar de klei in blijft plakken,
en al te droge randen,
waarin stempels slechts halvelings een afdruk laten,
snijden steeds gekoppeld wordt aan scheef
en schilderen vecht met zijn broertje kladderen.
Potjes met scheurtjes, kale plekjes,
ongewild ovalen bovenranden,
die ondanks alles overleven in een eerste vuur,
en later overgoten worden met glazuur, of toch iets,
wat daarvoor door moet gaan,
helemaal bezonken, baksteenhard, met brokken al te vaak,
vergeten te zeven,
nu weer te dik, dan weer te dun,
steeds druipend, als bij wet verplicht,
afpoeierend of brokkelend aan randen,
en steevast ergens klevend aan een ovenplaat,
na het vallen van het laatste gebakken verdict.
Nog wat extra doorgezakt, een beetje kreupel,
een handgreepje waar net geen vinger in past,
met een glazuur, een beetje bruin waar blauw werd gedacht,
een beetje ruw waar op glad werd gehoopt,
en op de ovenplaat waar op de pot werd verwacht.
Maar zelfgemaakt, meneer,
Eigen ontwerp, madam.

Laat ons maar ploeteren,
en gewoon gezond blijven,
een beetje leuteren en zagen,
over 't weer, een griepje, koppijn of wat diarrhee,
net iets te wild geweest op ouwejaar, of wat teveel gesnoept, gevreten of gezopen.
Laat maar komen, dat nieuwe jaar,
we zien wel wat het wordt.

Een gezond, kreatief en liefdevol 2011 toegewenst!

BEETJE BEWEGING.

2010-12-20T14:36:00.007+01:00

Ik probeer om in deze kouwe dagen en in de loop van de volgende weken een aantal van de meer 'statische pagina's' van deze blog wat te herwerken en/of wat vers materiaal aan te brengen.
Je moet dus af en toe maar eens een kijkje nemen op de andere pagina's om te zien of de werkzaamheden vorderen.

Ik maak een aanvang met de pagina 'Fotoreeksen': enkele nieuwe fotoreeksen staan wat in de etalage, enkele oudere kan je nog steeds terugvinden met een klik op de links onderaan de pagina.
Voor de leken: wanneer je 'bekijk in full vieuw' aanklikt onder de verkleinde fotoreeksen krijg je de fotoreeksen 'schermgroot' te zien.

Plezier ermee, en alvast prettige kerstdagen toegewenst.

CARBON TRAP SHINO'S.

2010-12-15T11:41:00.002+01:00

Iedereen die af en toe met reductieglazuren werkt zal al wel eens gebruik hebben gemaakt van de doorgaans - qua samenstelling dan toch-, héél eenvoudige shino glazuren.

Nefelien Syeniet, zo een 70 à 80 %, of een mengsel van Nefelien en Natronveldspaat, aangevuld met respectievelijk 30% tot 20% kaolien of een of andere ball-clay, en je kan al een eind weg.

Aangebracht in een dikke glazuurlaag krijg je doorgaans een wit dekkend glazuur, vaak oranje verkleurend op de randen wanneer de glazuurlaag minder dik wordt, of wanneer het glazuur op ijzerhoudende kleisoorten wordt gebruikt.
Het zijn vaak taaie glazuren met een lang smelttraject die heel hoge temperaturen aankunnen, en heel dikwijls hun mooiste kwaliteiten laten zien wanneer ze gedurende langere tijd op die hoge temperaturen worden gestookt.

Wanneer je aan een klassiek shinorecept toevoegingen doet van 'soda ash' of wateroplosbaar soda, dan worden de eigenschappen en de gedragingen in de oven van het glazuur behoorlijk gewijzigd: wanneer het glazuur na aanbrengen droogt, gaat het soda migreren naar de buitenzijde van de glazuurlaag en daar kristalliseren. Deze 'vrije' soda smelt veel sneller uit dan de klassieke natriumverbindingen in de veldspaten en is in staat om koolstofdeeltjes, die vaak tijdens de eerste fases van de stook de stukken kunnen bedekken, 'vast te nemen' en gevangen te houden binnen het glazuur alvorens de carbon de tijd heeft om weg te branden op hogere temperaturen.
Dit proces kan in houtovens vaak worden ondersteund door de aanwezigheid van alkalische gassen die vrijkomen bij de verbrandingsprocessen van hout.

Wie meer info wil over deze toch wel speciale en spectaculaire effecten kan meer technische info en recepten vinden in enkele artikels waarnaar ik volgende links plaats:
-artikel 1
-artikel 2 (ook te vinden bij Links, de afhaalpotjee: 'carbon trap shino's')

Ten slotte voor wie van shino glazuren houdt, ook nog een verwijzing naar een tentoonstelling, Shino Redux 2010, veel mooie fotootjes, met Malcolm Davies als curator.
Vanuit de luie stoel, in dit kouwe winterweer ook al eens gemakkelijk.

CINEMA SMOKEY

2010-12-12T17:44:00.007+01:00

Met dank aan zoonlief, die naast het helpen bij de stook tijdens de vroegste ochtendlijke uurtjes op zondag, zich ook amuseerde met het vergaren, knippen en plakken van wat sfeerbeeldjes.
Filmpjes 1 en 2:

Ovenstook #1 - december 2010 from koiot-e productions on Vimeo.

Ovenstook #2 - dec 2010 from koiot-e productions on Vimeo.

HARD GEPROBEERD, NIET HELEMAAL GESLAAGD...

2010-12-07T09:57:00.014+01:00

Eerste mededeling.
Het is niet leuk om berichtjes te schrijven over de dingen die niet zijn gelopen zoals je het wel zou hebben gewild. En in dit geval al helemaal niet, ik had er waarschijnlijk ietsje te veel hoop op gesteld om alles in één keertje te kunnen klaren.

Met andere woorden: we hebben het dus niet gehaald.
Geen eindtemperatuur van 1300°, geen uitgesmolten glazuren dus.
Jammer, maar het is nu eenmaal zo.
Hoogstwaarschijnlijk een constructiefout in de overgang tussen stookplaats en oven, met drie van de vijf openingen waarlangs de vlammen de oven binnengaan, die regelmatig werden geblokkeerd door de gloeiende sintels, en die veel te moeilijk (of niet) konden worden vrijgemaakt omdat ze net achter de ' roosterblokken' zaten.
Te weinig vlotte doorstroming dus vanuit de stookkamer om de laatste kaap te ronden.
Misschien ook iets te snelle afvoer van de vlammen en warme gassen in de ovenkamer. Er verscheen iets te snel naar mijn zin een stevige vlam uit de schoorsteen, die er nadien ook nog nauwelijks weg te krijgen was, behalve bij het oxidatieve gedeelte van elke lading.

Niet dat we het niet hebben geprobeerd, ik wil bij deze nog eens openlijk mijn allergrootstebeste dank betuigen aan de ploeg stokers die met lijf en leden en hart en ziel en met nog-van-alles- wat- daarbij- te- pas- kan- komen, hebben gepoogd het tij te keren.

We denken er vaak niet meer bij na, met onze computergestuurde electrische ovens, maar 1300° blijkt echt wel gigantisch veel, en veel mag er niet verkeerd lopen of je kan het wel schudden.
Nu goed, normaal gezien zijn er geen potten gebroken, zowel letterlijk als figuurlijk, enkel wat onderstookt.

Tweede mededeling:
De oven is zo goed als afgekoeld en bij het openbreken van een eerste stukje van de deuropening bleek dat er toch wel een aantal zaken meer dan behoorlijk in orde bleken te zijn.
Zeker in het bovenste gedeelte, en in het deel dat dichtst bij de 'inkom' van de vlammen was gestapeld, bleken een aantal stukken toch aardig dicht in de buurt van een gedeeltelijke uitsmelting, meer nog, er zaten enkele hele mooie verrassingen bij met de 'carbon trap shino's' (daarover later eens iets meer bij een ander berichtje) die in elk geval heel goed de koolstof gevangen hielden.

Bij deze al een paar sfeerfotootjes, een grote reeks volgt later wel, ik moet nog hopen fotootjes verwerken en op de computer in mapjes stoppen.

Het legen van de oven gebeurt binnen enkele dagen, ook al met de nodige foto's en nota's om nog een paar extra conclusies te trekken die kunnen helpen bij het maken van de aanpassingen die nu nodig lijken om het boeltje te verbeteren.

Een stuk opluchting toch wel na het beetje katergevoel- zonder- drank van zondag na het stoppen van de onvoltooide stook, en vééél hoop om de draak wat op te kalefateren met een paar plastische ingreepjes.

Derde mededeling: Gewoon beetje meekijken.

GEVOELSTEMPERATUUR.

2010-12-01T18:23:00.004+01:00

Daar hadden ze het gisteren over op het weerbericht.
Berekoud zou het worden, niet alleen volgens de termometers, nee, er zou ook zo een 'fris briesje' opsteken, waardoor de in de buitenlucht verblijvende wezens het gevoel zouden krijgen dat ze de onder-nul-getallen nog eens kon verdubbelen.

Tijd voor de thermische onderbroeken, extra paar kousen, knetterend-van-de-statische-electriciteit-onderhemdjes (waar is de tijd van de borstrok, de handgebreide onderhemdjes, al dan niet met speld met scapuliertjes??), wollen muts, al dan niet met oorflappen,( mijn naam is Kamiel Kafka, mijn naam is Kamiel Kafka, en ik zal 't geen twee keer zeggen), en nog een paar handschoenen. Het aantal truien kan je opdrijven tot je niet meer in de mouwen van je jas kan.

Om maar te zeggen dat na een fris begin op maandag nu op ijskouwe woensdag de oven verder mag worden opgevuld.
Ware het niet dat naarmate de stapelingen vorderen een warme goed-gevoel-gloed zich meer en meer verspreidt, een mens zou het kunnen in overweging nemen om ovens te stoken bij iets gematigder temperaturen.

Rond vier uur 's middags en na enkele opwarm-sessies bij de kachel in het atelier zijn de rekken binnen geleegd en staat alles ijskoud te wezen in de oven buiten.
Voorlopig een contradictio in terminis, een onderkoelde draak, daar brengen we vrijdag bij het voorverwarmen verandering in.

Morgen nog wat opruimwerk, de ovenkamer dichtmaken en de naden dichtmaken met een klei- met- zaagsel-pap, nog wat hout stapelen.

In tegenstelling tot de weersvoorspellingen gaat het hier met de gevoelstemperatuur de goede kant op.

VUURDOOP.

2010-11-27T20:07:00.005+01:00

Het zal er dus eindelijk toch van komen.
Het gevaarte staat hier al een tijdje in mijn tuin mooi te wezen, maar kreeg door allerlei omstandigheden nog niet de kans om te bewijzen dat het ook effectief werkt.
Welaan, die kans komt er nu aan: volgend weekend, zaterdag 4 december en zondag 5 december zijn vastgelegd om de houtoven zijn maidentrip te bezorgen.

Het is dus een beetje druk dezer dagen. Er wordt geglazuurd met een aantal bekende en een paar nieuw te testen glazuren, voetjes van potjes dienen gereinigd, ovenplaten hebben al een paar lagen 'batwash' gekregen, ovensteunen zijn verzaagd, een paar laatste details aan de ovenkonstructie zijn nog bijgewerkt.
In de loop van de week wordt er gestapeld, dat wordt nog een pak nadenken, verschuiven, wikken en wegen, om zodanig te laden dat de verschillende glazuren ook regelmatig verspreid staan in verschillende zones van de oven, zodat het ook mogelijk wordt om achteraf de stook grondig te kunnen evalueren.
Spannend weekje in het vooruitzicht dus.
Vrijdagnamiddag en avond wordt er héél rustig aan een beetje drooggestookt, er zal nog wel een beetje vocht in de stenen zitten, dat wil ik er liever op voorhand uit, dat geeft ook een betere kijk op de duur van de effectieve stook.

In de loop van zaterdagvoormiddag wordt dan 'echt' het boeltje in gang gestoken.

Wie zin heeft om even langs te lopen en wat sfeer
(of rook) te snuiven is welkom vanaf zaterdagnamiddag
4 december 14.30 u.

Het is een beetje moeilijk in te schatten wanneer de stook ten einde zal lopen, maar als alles een beetje meezit, - ik wil helemaal niks forceren, en als het kan ook een beetje 'spelen' met vliegas-effecten - , hoop ik te kunnen stoppen in de loop van zondagnamiddag.
Zo een 24 uurtjes of iets langer in totaal...

We zien wel, het is tenslotte een eerste poging.

Verdere verslaggeving volgt uiteraard.

PITTIG BERICHTJE.

2010-11-13T16:00:00.009+01:00

Ik weet niet goed hoe ik aan dit berichtje kan beginnen, ik voelde me zelf nogal overweldigd toen ik het een eerste keer zag.

Laat ik maar beginnen met een paar quotes van de kunstenaar:
" Ik probeer kunst niet te zien als een geheime code."
"Collectieve handelingen kunnen enkel een waardevolle betekenis hebben wanneer je tezelfdertijd ook de individuele vrijheid stimuleert, individuele geesteskracht, en wanneer je met vertrouwen kan afgaan op je eigen gevoelens."
"Toen we opgroeiden in China hadden we niets... Maar zelfs de allerarmsten konden de zonnebloempitten, die je in eenieders zakken kon vinden, beschouwen als een schat."
"Dit werk gaat over massaproductie, en het steeds bij herhaling opstapelen van kleine individuele handelingen, tot je een massaal en nutteloos werkstuk verkrijgt."
"China produceert blindelings voor de vraag op de markt. Mijn werk leunt heel erg aan bij deze blinde vorm van productie. Ik maak er deel van uit, wat dus ook een deel non-sense inhoudt."

Een paar doordenkertjes vanwege de kunstenaar Ai Weiwei die een ietsepietsie duidelijker worden wanneer je op het gemak volgend filmpje bekijkt.
Ik stop er voor de geïnteresseerden ook nog een link bij naar de Tate Gallery waar het jongste werkstukje van Ai Weiwei nog een tijdje te bekijken valt.
Je vindt er ook een begeleidende tekst, weliswaar in het Engels, die wat meer duidelijkheid verschaft. Of net niet?

En dan volgt uiteraard nog het filmpje. Veel kijkplezier, voor een aantal trouwe lezers en porseleinadepten zal de naam Jingdezhen waarschijnlijk ook wel een belletje doen rinkelen.
Je krijgt op die manier wel een ideetje over het onwezenlijk getal 100 miljoen.
Stel je voor dat hij één zonnebloempit had gemaakt voor elke Chinees...

OUD SPUL, NIEUWE BESTEMMINGEN.

2010-11-11T01:17:00.009+01:00

Het houten stokje dat veel pottenbakkers al jàààren gebruiken om op heel makkelijke wijze kleiwanden te 'splitten' , flenzen en boorden van dekseltjes en de bijhorende potten te maken en mooi strak af te werken (en dat bijgevolg ook de alles zeggende naam meekreeg van 'deksels stokje'), waarmee je, - gebruikt in de andere richting-, ook mooi geprofileerde bovenranden van schalen mee kon maken, waarmee je op lederharde stukken ook mooie stempeldecoraties kon aanbrengen, welnu, dàt stokje heeft de laatste jaren blijkbaar ook een andere bestemming gekregen.

U zegt jàa, dat gebeurt wel meer, rommel-en antiekmarkten liggen vol met spullen die af en toe een nieuw leven krijgen, al dan niet ook met een nieuwe functie. Ik heb hier in de tuin een prachtig en loodzwaar gietijzeren bad staan waar al jaren een massa klei lekker organisch in ligt te worden, er slingeren hier ook nog wel enkele gegalvaniseerde zinken kuipen rond waarin voorheen op zaterdag-wasdag het ganse gezin om beurten in een alsmaar grijzer wordend sopje werd schoongespoeld, en waarin ik nu de assen bewaar uit mijn houtkacheltje, of die dienst doen als regenton aan een afdakje. Een groot deel aan mislukte, gebroken, slecht geglazuurde potten vormt zelfs een steunend onderdeel van mijn atelier, als wezenlijk, verguisd en vergruizeld element van het betonnen plateau waarop het is gebouwd.

Edoch, (prachtig en evenzeer dringend te recycleren woordje vind ik dit) ik dien nééee te zeggen, dit is van een ander allooi!
Heerlijk in zijn eenvoud, van het gehalte van de kroonkurk, de punaise of de paperclip. Wereldveroverend binnen afzienbare tijd. Zeker weten.

Twee pottenbakkersstokjes, verbonden voor het leven met een veertje.
Ik ben niet geneigd de vuile was buiten te hangen, maar daarmee wil ik het nog wel eens proberen.

DRAAI-MARATHON: BEETJE CIJFEREN.

2010-11-04T01:56:00.011+01:00

Het is al weer een tweetal weekjes geleden, dus mogen er al eens een paar cijfertjes worden voorgelegd.
Beetje flauwekul-randinfo, beetje giswerk en een deeltje harde valuta.

Voor wie niet meer weet wat voorafging: geheugensteuntje.

De 'echte lopers' op de 24-uren-loop telden in totaal 590 deelnemers, verdeeld over negen groeperingen en een paar individuele duursporters, die in totaal 3.392 km aflegden en een bedrag bij elkaar sprokkelden van 3500 € dat is overgemaakt aan Artsen Zonder Grenzen. Meer info kan je vinden op de site van de organisatie
Schitterend resultaat. Voor herhaling vatbaar waarschijnlijk.

Mijn draaischijf legde een ingeschatte afstand af van ongeveer één omwenteling van 0,3m x 3,14 = 0,942 m x ongeveer een honderdtal toertjes per minuut, x 60 minuten per uur, x ongeveer 18 uur draaien, als je ongeveer een kwartier per uur 'bolletjes klaarmaken' incalculeert, wat neerkomt op een afstandje van 101 kilometer en 736 meter, weliswaar elektrisch aangedreven en dus sportief van generlei waarde.

Ik verheel dus geenszins dat een van mijn favoriete werkwoorden,- 'foefelare'- op meer dingen van toepassing is dan enkel op keramisch spul.
Maar goed, een mens staat doorgaans niet stil bij dergelijke berekeningen, en eigenlijk hoeft dat ook niet echt.

Laat ik volstaan met de verdere mededelingen dat in de twee weken die volgden op het 'evenement' de gedraaide kommetjes en koffietasjes werden afgedraaid, voorzien van handgreepjes ofte oortjes, de inscriptie meekregen '24u / 2010', rustig konden drogen en biscuit werden gebakken.
Voorlopige oogst: 288 stuks.
De verdere afwerking is gepland voor de eerste stook in de houtoven, dat houdt dus nog een groot percentage aan onzekerheid in. Hoe dat avontuurtje afloopt zien we binnenkort dan wel.
Verkoop van kommetjes en koffiekopjes die nog resteerden van vorige steunakties,(link 1, link 2) brachten tijdens de 24-uren-activiteiten alvast nog eens 820 € op, bedrag dat wordt overgemaakt op de 'steunfonds' rekening van de pottenbakkerij.

Van harte dank aan alle ondersteunenden, financieel, moreel en blijkbaar ook in gebed (zie foto), verder nieuws volgt nog wel.

VLOTJES, MET VIS.

2010-10-30T16:42:00.006+02:00

Ik kreeg deze week een pakje thuisbezorgd, met een CD-tje waarop een aantal foto's. Vanwege Jean Bosco.
En hoewel hij nog een aantal lessen nodig heeft in fotografie, om de beelden wat te 'cadreren', niet te veel tegen het licht in te fotograferen, afstand wat beter te regelen enz., geeft een deel van de foto's toch mooi weer wat ze daar allemaal uitspoken. En dat is het bijzonderste.

Hier toch een paar 'speciallekes'.

De Rwandese cultuur kent weinig decoratieve elementen, behoudens een aantal heel eenvoudige, meestal geometrisch uitgevoerde patronen; driehoekjes, lijntjes, streepjes, puntjes.
Figuratieve elementen komen heel weinig voor, en de rijkversierde of zeer expressieve maskers die je in bepaalde Afrikaanse culturen kan vinden komen in Rwanda heel weinig voor.

Toen ik vorig jaar -geheel onbewust van het voorgaande-, poogde om een paar eenvoudige figuratieve elementjes te introduceren in de decoratie van een paar nieuwe producties, begreep ik dus aanvankelijk ook niet waarom ze plat lagen van het lachen toen ik een eenvoudig vissen-motiefje graveerde op de buitenwand van een kommetje.
Vissen horen in het water, toch niet op een pot? Hoe stom kan de ouwe witte zijn?
Een paar dagen later kwam de jongste van de draaiers een kommetje tonen met een gegraveerd vissenmotiefje.

Aandoenlijk in zijn eenvoud, prachtig primitief. Het heeft een ereplaats in mijn collectie potjes en kommetjes.

Verrassing: nu op foto, vissen, geschilderd met engobes, versierd met de hen zo eigen stipjesdecoraties in porseleinslib met de ringeloor.
Fris, zonder veel aarzeling geschilderd.

Het doet ontzettend veel deugd te zien dat het 'spelplezier' is gebleven, en verder een eigen weg zoekt.
Goe bezig gasten, geef er nog wa extra lappen op.

HEKEL.

2010-10-22T11:13:00.008+02:00

Het zal wel aan mij en mijn iets groter dan gemiddelde afkeer voor 'import-life-style uit de States' liggen, (U merkt het, ik bedoel dus geïmporteerde levenswijze uit Amerika) , ik heb in ieder geval een onmiskenbare hekel aan een resem verschijnselen die ons van over de grote plas met allerlei -voornamelijk commerciële- bedoelingen worden opgesolferd.
In hun kielzog worden daarnaast een pak 'sfeerscheppertjes' mee geïmporteerd, samen met een vocabularium dat mijn af en toe dunner wordende haren ten alsmaar steilere bergen doet rijzen. Een paar voorbeeldjes...

De onvoorstelbare debiliteit van Father Christmas, rode mutsen, sokken, sledes en diepgevroren hertebouten inbegrepen, alsook de prachtige geveldecoraties die ons gedurende maanden weer zullen kunnen attenderen op een gemeenschappelijk gevoel voor wansmaak.

Macdo en zijn kornuiten, gezondheid uitspuwend aan de hand van heerlijke slaatjes, driedubbele lagen kaas, hamburgers en meer fraais, op broodjes waarmee je beter een draaischijf kan opkuisen dan ze op te vreten.

Cola, pepsi, fanta, red bull en allerhande andere soorten al dan niet gesuikerde, full, light, zero sugar, pepdrankjes die smaken naar hoestsiropen, die supercool, -de condensdruppeltjes staan er op gedrukt godbetert- aan onze kindertjes (of beter nog, oh gruwel, aan onze kids ) worden opgesolferd.

Heerlijke novemberdagen, waar massa's al dan niet gekerfde en verlichte pompoenen de voortuintjes versieren, waar halloweenfeestjes en optochten van heksjes, uit de dood verrezen slijmerige lijken en andere feestneuzen de zoete dromen van diezelfde 'kids' gaan binnensluipen.

Al goed, blij eens eventjes te mogen fulmineren. Een keramische link, vraagt U?
Bij deze een filmpje: aansluitend bij het laatste item: hoe draai ik pompoenen?
Niet echt m'n eigen ding, maar goed gemaakt, en, wat misschien nog interessanter is: de kerel heeft een ganse serie filmpjes op youtube staan die heel mooi een aantal technieken laten zien.
Ik plaats een link, dan kom je meteen op de ganse verzameling.
Eén adviesje: bekijk niet alles ineens, tenzij je heel veel tijd hebt.

En bij deze het pompoenenfilmpje.

TEKSTJE OP AANVRAAG...

2010-10-11T15:02:00.017+02:00

Soms wordt er al eens gevraagd om iets neer te pennen voor een brochuurtje, een blaadje, gewoon ter verduidelijking van een onderwerp of om wat 'sfeer te scheppen'.
Larderen, zouden ze in Master Chef of een van die gelijklopende programma's zeggen; draai er maar een extra lapje spek rond.
Het werd me dus gevraagd.
Een sfeerscheppertje om een schijnbaar 'droge materie' in een speklapje te wentelen.
Bij deze kan je al delen in de pré-publicatie: naar mijn gevoel kwam daar zelfs geen extra spek aan te pas, het onderwerp is voor mij al smeuïg genoeg.

GLAZUREN...
Het lijkt voor velen een ‘zeer-ver-van-m’n-bed-show’, en velen willen het daar ook houden, hoewel daar eigenlijk weinig goede redenen voor zijn te vinden.

Wie met klei wil werken en stukken wil bakken steekt sowieso een proces in gang waarin je op een min of meer gecontroleerde manier ‘vulkaantje leert spelen’.
Gans onze aardkorst is immers ontstaan uit het afkoelen en stollen van allerlei gesmolten gesteentes die na een resem natuurkundige en chemische processen geworden zijn tot wat ze nu zijn: stenen, rotsen, kiezels, korrels die er om vragen om verpulverd te worden, onderling vermengd en op hoge temperaturen weer te mogen versmelten.

Het creatieve proces van dingen maken, - of het nu simpele potjes zijn dan wel ingewikkelde sculpturen of subtiele designstukken -, krijgt meestal pas zijn definitieve beslag wanneer de stukken worden overgeleverd aan het vuur.
In elektrische ovens voor wie het clean wil houden, in vuur en vlam met gas of hout voor wie de ware aard van het beestje wil benaderen.

Wie keramiek wil maken dient niet alleen de elementen aarde, lucht, en water te gebruiken, maar zal daarnaast ook het vuur moeten beheersen om de transformatie te realiseren. Klei wordt weer steen, en de basiselementen waaruit kleien zijn samengesteld dienen vaak maar een klein beetje te worden aangevuld met wat extra smeltmiddelen om te kunnen spreken van smeltende kleien, en in verdere stadia van glazuren.

De essentie van glazuren ligt vervat in de eenvoud van de basisprincipes. De magie zit hem vooral in de oneindige variaties, de wijsheid wellicht in het begrijpen van het vuur.

Vulkaantje spelen. Heerlijk toch ?

En ja hoor, ik weet best dat het merendeel van de mensen die op een of andere manier met keramiek bezig zijn voornamelijk beschikt over elektrische ovens. Ook daar zijn aardig wat mooie resultaten mogelijk, al zijn de 'ingrepen' in het stookproces vaak vooral gericht op ingrepen in de tijd : snellere of tragere stooktijden, inlassen van pendelperiodes...
Ik heb er zelf eentje staan, en die heeft me jaren lang enorm veel plezier bezorgd. Ik gebruik hem nog steeds voor zowat de helft van m'n gebruiksgoed producties met allerlei variaties van mijn 'Taurus-glazuren'.
Maar ik kan natuurlijk moeilijk verhelen dat ik nogal wat (gelukkig goed gekanaliseerde) pyromane trekjes heb, en dat het stoken met vlammetjes, de invloeden van oxiderende en reducerende omstandigheden, het spel van rondvliegende assen, me van in het begin van mijn 'carrière' heel hard heeft gefascineerd.
Het stoken met gas of hout brengt je een pak dichter bij dat beetje mythische gebeuren: proberen het vuur te beheersen; met gevoel, maar ook met verstand; met alle zintuigen op scherp.
En met af en toe het beetje extra geluk van de durver die de omstandigheden naar zijn hand weet te zetten.

MARATHON.

2010-10-09T19:42:00.009+02:00

Het is al enkele jaren een traditie, hier in het dorp.
Ter gelegenheid van de jaarlijks kermis is een van de vaste activiteiten een '24-uren-loop'. Het gebeuren werkt ongeveer als volgt: een aantal groepen of individuen schrijven zich in om gedurende 24 uur zoveel mogelijk rondjes af te leggen. Elke deelnemer betaalt een kleine bijdrage, en de totale opbrengst van het evenement wordt overgemaakt aan Artsen zonder Grenzen.
Leuk initiatief.
In héél lang vervlogen tijden maakten we er met een aantal vrienden een bijkomende sport van om de nachtelijke uren 'door te steken' al kaartend. Eéntje zette gedurende een uurtje zijn beste loopbeentjes voor, een viertal anderen ondersteunden de bezige bij met azen, heren en dames. Daarna wisselen.
Héél veel kilometers werden er niet afgehaspeld op die manier, maar de ambiance was op z'n minst even belangrijk.

Mijn fysische capaciteiten laten het niet echt meer toe om veel kilometers te malen voor 'het goede doel'. Kaarten zou nog wel gaan, maar brengt geen zoden aan de dijk.
Ander initiatiefje dan maar.

Een ' 24- uur- potten- draai- marathonnetje' ??

Ideaal om m'n Steunfonds voor Gatagara aan te dikken; alles wat in die vierentwintig uur wordt gedraaid, wordt naderhand verder afgewerkt , geglazuurd en gebakken.
Wellicht een ideale gelegenheid om eindelijk eens die houtoven zijn vuurdoop te bezorgen.
Het ding staat namelijk al véél te lang te wachten om mogelijke kunstjes te vertonen.
Opbrengst integraal naar 'Steunfonds Gatagara'.

We gaan niet moeilijk doen, het zullen gemakshalve wel weer allemaal kommetjes, schaaltjes, bekers, tasjes worden, één eenheidsprijs, 10 euro, en voor wie al onmiddellijk zin zou hebben in een afgewerkt productje, er resten nog een reeksje kommen en koffiekopjes van vorige acties.

Zwaar weekendje dus volgende week zaterdag en zondag. Misschien af en toe eens op tijd in bed volgende week?

WEEKENDJE MOKERPLAS, NEDERLAND

2010-09-22T13:58:00.009+02:00

Het moet gezegd, ze kennen er wat van, m'n Nederlandse vrienden, de keramiekmarkt in Milsbeek was een succes, het weer viel mee, al hadden de nazomerdagjes van halfweg deze week nog voor een ietsiepietsie meer zomersfeer kunnen zorgen.

Niet zeuren, het had ook anders gekund.

Keramisto, het voelt aan als de meest noordelijk gelegen keramiekmarkt met een Zuidfranse ambiance, goed georganiseerd en toch een snuifje 'zoek het maar uit', hoog van keramisch nivo en toch heel gemoedelijk en voor de deelnemers uiterst familiaal.

Het was héél plezant een pak mensen terug te zien die ik al enkele jaren had 'gemist', en zowel voor, tijdens als na de 'markturen' werd er wat behoorlijk wat afgetetterd, gekletst, en gebabbeld.
Reunie van de pottenbakkersfamilie, de sfeer zat er weer dikjes in.
Er werd aardig wat gezongen, op vrijdagavond, met een orkest van ukulele's , accordeon, liedjes met teksten die ieder voor de helft is vergeten, waar dus lekker en ongegeneerd kan op geïmproviseerd worden waar nodig, in twee, drie of vier stemmen als het te hoog, te laag of al te melodieus werd, in het Engels, Frans, Duits, of koeterwaals.
Beetje 'kampvuursfeertje' voor een wat langzaamaan ouder wordend hippie-en-aanverwant-alternativo-volkje.
Zaterdagavond nog eens van dattem, maar dan met een 'echt' orkest en 'echte' zangeressen, hits uit ouwe en nieuwe dozen, lekker swingend, en dat gebeurde dan ook, swingen, tot een kotje in de nacht, 's anderendaags weer lekker marktje doen en verder kletsen...

Om maar duidelijk te maken dat we ons redelijk hebben geamuseerd en we er weer efkes tegen kunnen.

Voor de rest was het op de markt zelf ook nog eens financieel en promotioneel dik in orde, al mogen ze van Syntra volgende keer wel minstens dubbel zoveel foldertjes en info meegeven. De vraag was groot, de interesse ook, alleen was alle info uitgeput op zaterdagnamiddag. Beetje vroeg naar mijn gevoel...

De kommetjes en nieuwe koffie kopjes ten voordele van Rwanda gingen vlotjes over 'de toonbank' en met enige trots en dankbaarheid naar alle ondersteuners, kan ik vertellen dat het 'fonds' voor de pottenbakkerij-projectjes alweer met twaalfhonderd euro is aangegroeid, waarvoor hartelijk dank.

Het wordt dus nog een beetje nagenieten deze week, wat mailtjes versturen ook naar verloren, gewijzigde, en/of teruggevonden adressen van bekenden, kwestie van het netwerk weer wat op te frissen.
En last but not least, er moeten ook nog enkele plekjes worden gevonden om een paar nieuwigheden in de persoonlijke mini-collectie een plaatsje te bezorgen.

Om in de winter nog een beetje na te genieten.

FLUTING.

2010-09-17T02:17:00.003+02:00

Ik weet niet echt een Nederlandse vertaling die een beetje adekwaat is om de Engelstalige benaming van dit techniekje deftig te omschrijven.
'Golvend' misschien, of 'eb' ??
Niet dat een benaming veel ter zake doet, het effect van de techniek bezorgt de stukken een boeiende
beweging, die strak gedraaide vormen een speelse spontaneïteit meegeeft (let op deze stijlfiguur).
Het zal wel een beetje oefening vragen vooraleer je dit techniekje losjes uit de pols kan schudden, maar het valt natuurlijk te proberen.
Tijdens een vrij weekendje??

NOG TINKELEND VERS.

2010-09-17T01:33:00.012+02:00

Behoorlijk nieuwsgierig was ik. Niet alleen omdat het ging om zo een 150 stuks, geglazuurd weliswaar met een reeksje beproefde en uitgeteste glazuren, maar vooral omdat er toch een beetje onzekerheid was of mijn 'nieuwe mengsel klei' geen problemen zou veroorzaken op de hoge temperaturen.
Neen dus.
Het wachten werd beloond met een ganse lading leuke en nog een beetje na-tinkelende-en-pingelende koffietasjes met enkele nieuwe, kronkelende modelletjes, en enkele plezante asglazuren (nuka Hamada, celadon asglazuur)

Snel dus nog wat foto's gemaakt van een paar leukerds.

De buit mag mee morgen, en dit weekend, de opbrengst gaat deze keer naar een 'fondsje' dat kan aangewend worden voor kleine projectjes met renteloze microfinanciering en/of de financiering van de verschepingskosten van een grote stalen kogelmolen die al een tijdje staat te wachten op een vrij plekje in een container richting Rwanda...

Uiteraard maken we in de eerste plaats ook uitgebreid reclame voor de opleidingen in Syntra West, met dank voor het steunhoekje voor Gatagara op de stand.

En laat een mooi 'indian summer' weertje dit weekend postvatten boven Nederlands Limburg.

SYNTRA MILSBEEK

2010-09-09T01:59:00.005+02:00

Niet helemaal gepland, toch lekker meegenomen; volgend weekend kan je mij terugvinden op de keramiekmarkt 'KERAMISTO' in Milsbeek, Nederland.
Weliswaar niet als 'individueel keramist', maar bij de paar standen met info, kleihandelaars, literatuur en speciale projectjes.

Syntra West heeft er namelijk een standje bemachtigd om wat info te verdelen in verband met de 'klassieke' keramiekopleidingen (pottenbakker/keramist) en wat extra info over de nieuwere opleidingen (porselein voor keramisten/pottenbakkers en de allernieuwste opleiding glazuren voor keramisten en pottenbakkers).
Omdat zo een stand natuurlijk ook bemand dient te worden kan je me dus volgend weekend in Nederland vinden.

En omdat er nog een beetje plaats overblijft op de stand is er een hoekje 'Rwanda' voorzien, waar de steunfondsactie ten voordele van de pottenbakkerij in Gatagara nog een beetje wordt verder gezet met nog een reeksje resterende kommetjes van de 201x10- serie , en een nieuwe reeks kopjes (koffietasjes) die nu (hopelijk mooi) aan het afkoelen zijn.
De oogst zal dus héél vers worden aangeboden.
Nog geen foto's dus van de nieuwe serie, wie geïnteresseerd is zal dus moeten komen kijken, de keramiekmarkt in Milsbeek loont trouwens altijd de moeite, ook al is het voor velen een eindje rijden.
Hierbij nog een link naar de website van Keramisto: http://www.keramisto.nl/

JABBEDAB-BADOO- END DOOR HET LEVEN

2010-09-08T01:38:00.004+02:00

Niet echt keramisch getint, dit berichtje, maar toch wel nodig om efkes duidelijk te maken dat de vele mensen die ondertussen zijn lastig gevallen door een of andere 'datingsite' die zich 'badoo' noemt, die berichtjes maar best kunnen deleten, of als spam klasseren.
Een tweetal weken geleden kreeg ik een berichtje van een (betrouwbare) bekende via een 'badoo' website. De boodschap bleek een foto te bevatten van deze jongen, die blijkbaar was weggepikt uit mijn blog en een aangemaakt profiel dat langs geen kanten klopte. Even schrikken, denken aan een flauwe grap.
Niks aan de hand dacht ik, tot ik s' anderendaags werd overspoeld door een massa berichtjes via dezelfde site, en daarenboven ook nog berichtjes kreeg van mensen uit mijn e-mail bestand die ineens berichtjes kregen doorgestuurd vanwege mijn 'aangemaakt profiel'.

Eén advies; negeren die handel en na een paar dagen houdt het vanzelf op (bij mij toch).
Bij deze mijn excuses voor de gebeurlijke ongemakken, al had en heb ik met die rommel eigenlijk niks te maken.

Tenslotte nog een berichtje voor de 'abonnees' op de nieuwsbrief: via hetzelfde 'badoo'-ongemak bleken ook een paar groepen uit mijn adressenbestand verdwenen in het zwarte internetgat.
Via enkele vroeger verstuurde berichten heb ik mijn ' nieuwsbrief'- adressenbestand zo goed als mogelijk weer opgekalefaterd. Mocht er iemand toch geen berichtje krijgen gelieve dan nog eens opnieuw in te schrijven via de blog, ik probeer zo snel mogelijk alles weer in orde te krijgen.

ISTIEVERDWENENOFOEZITTA??

2010-09-05T18:13:00.007+02:00

Zo, dat deed deugd.
Ik weet het, het leek deze vakantie geen béétje op de belevenissen van vorig jaar, en vermits de vakantieperiode van dit jaar ook héél weinig met keramiek had te maken, had ik ook geen enkele zin om er veel over te zitten pennen.
Geen kom pjoeter, af en toe een dringend mailtje, that's all.
Vakantie zonder veel gedoe.
Laat dus bij deze maar volstaan met : zo, dat deed deugd. Hoofdstuk afgesloten, op naar nieuw vertier.

Vanaf morgen beginnen de lessen weer en gaan we er nog maar eens knallend tegen aan.
Een aantal opdrachten ligt weer kant en klaar in envelopjes, wachtend op één of ander kreatief vernuft, dat met graagte zal ingaan op de wensen van een of andere imaginaire klant.

Bij deze een opwarmertje??
Ik geef het grif toe: de binnenpretjes bij het schrijven (of herlezen en soms lichtjes aanpassen) van de opdrachtjes maken voor mezelf een groot deel uit van de motivatie om er weer in te vliegen. Hier gaan we, vrolijk en wel?

Beste meneer of mevrouw van de klei,

Wij hebben de liefste ooma fan de gele werelt.
Eerst was ooma verdrietig, want oopa was gestorven, maar dat is al lang geleden, en daarom gaat ze alteit met ons mee op fakansie naar ladoessefranse zoals mijn mama dat zegt met een raar stemmetje.

Dasleuk, want dan mogen wei alteit een beetje langer opblijven van haar als mama en papa eens room en anties willen gaan eten op restorang.

En nu is ze weer geel erg blei, want ooma heeft dit jaar op fakansie een leuke meneer leren kennen die geel hoed kan zeudeboelen en petanken en ons trakteert met veel liemonade.
Zaankloot of zo iets, en dan moet ooma alteit lachen en hiegelen, juist nepuber zecht mijn papa, wetegij watta is?

En voor gaar verjaardach willen we graag bij u iets bestellen, zowals een leuke teepot en een tasje of twee en een mel kannetje en een suikerpotje en vooral ook noch een schaaltje foor de koekjes op te leggen en mijn zus zegt dat sgaaltje niet te klein want wij hebben graach feel koekjes hihi.

En ofwel moet et een beetje versiert zijn zowals in tsuiden, een beetje prof en saals zegt mijn mama, zo dat het een beetje moet passen bei et tafelkleedje dat ze gekregen eeft van zaankloot op de mart, en dat is geel erg mooi, dat finden wei ook, zo met zonnebloemen en oleifjes, maar die lusten wei niet, liefer de koekjes. Lief hé van em?

Ofwel mach et allemaal een beetje swingen en ge inspiereert (wa isda foor iets) sijn op dansen zecht mijn mama, want ze gaan nu samen naar de dansles om te tangoowen. Hoe ouwer oe zotter zecht mijn papa.

Maar gei moogt zelf kiezen, en wei zein nu allaan tsparen want ze ferjaart volgent jaar in juni en dan moet et zeker allemaal klaar zein zegt mijn mama en ze zal ook een beetje beileggen finasjeel zecht ze als et teveel zou kosten, kan da zo voor ongefeer tweejondert euroos, en mama fraagt of ge eerst ook nog een tekeningske kunt maken en een offerte, wa is da vooriets. Dan kan ze er nog eens over naadenken zegt ze maar waarom moetta, tis tog ons kadootje?

Maar zeker et schaaltje grrrooooott chenoeg hé voor de koekjes? Aauubé, pliiiiiies?.

Lievegroetjes, en doemaar uu best foor onze ooma oor, want tis tog de liefste van de gele werelt.

Pee Es
Als et klaar is, wil je er al een beetje sjokkeladekoekjes opleggen, dat zein onze lievelings, maar mama zecht da ik da nie mag fragen, da is onbeleeft zecht ze , maar mijn zus en ik finden die togwel et lekkerst hihi.

Allée, mersiedavanse zowals we zeggen.

Oktavietje en Nadineke Ozelaars.

Ik kijk al uit naar morgen.
Hihi.

VOOR WIE NOG WAT WIL OEFENEN OP EEN ZWOELE ZOMERDAG

2010-07-21T00:36:00.002+02:00

Voor de 'die-hards'.
Blijven oefenen.

en wat werk voor 's anderendaags.

Verder gelijkmatig laten drogen, en bakken maar, die handel.

RECUPERATIEPERIODE

2010-07-16T13:12:00.010+02:00

Cursussen zijn nu overal eventjes afgelopen, ateliers zijn voor het grootste deel al weer 'uitgemest', er is wat tijd om te recupereren.
Fysische en mentale recuperatie zullen hun eigen rustige gangetje wel gaan, de recuperatie waar ik het efkes over wou hebben is die van klei.
Zolang klei niet wordt gebakken kan ze ook weer worden 'gerecycleerd' en gerecupereerd.
Uiteraard dien je wel aandacht te besteden aan een aantal factoren: het kan aangewezen zijn om rekening te houden met de maximale baktemperaturen van de kleien die je wil recupereren of vermengen.
Indien je voornamelijk werkt op lagere temperaturen, zal het niet zoveel uitmaken indien grote hoeveelheden aardewerkklei en steengoedklei door elkaar worden vermengd, indien je op steengoedtemperaturen werkt zal het vooraf selecteren van de kleisoorten wèl heel belangrijk zijn.
Ook het selecteren van kleien mèt en zonder chamotte kan van belang zijn voor wie al dan niet al draaiend een 'peeling' van de handjes wil ondergaan.

Veel pottenbakkers of keramisten werken graag met speciale mengsels van kleien die ze zelf samenstellen of vermengen naar gelang de specifieke kwaliteiten of eigenschappen van bepaalde kleisoorten (shockbestendigheid, maken van kleurnuances, porositeit...)
Op dezelfde manier kan gerecycleerde klei ook gedeeltelijk, of volgens bepaalde percentages worden vermengd met 'verse kleien', om ietwat meer constante mengsels te behouden.

Er kruipt vaak een boel energie en tijd in, maar oefening baart kunst, en de voldoening om achteraf een aantal pakken heerlijk smeuïge en superplastische kleien in je bezit te hebben aan een superprijsje , wordt er alleen maar groter op wanneer je er in slaagt om op die manier ook nog eens zelf de klei van je dromen samen te stellen.

OVER DE STREEP.

2010-07-02T15:11:00.006+02:00

Bij deze een zeer gemeende dank U wel aan alle bekende of onbekende, bewuste of toevallige steunpilaren van het '201 x 10 = 2010' projectje, ten voordele van de pottenbakkerij in Gatagara.

Ik ging eind vorige week de nog resterende kommetjes ophalen bij de firma Colpaert, waar ze nog een extra maandje in de vitrinekasten hadden kunnen staan - met dank- , en na optellen van de resultaten kan ik met plezier meedelen dat de geplande 2010 euro ruim zijn behaald.

Het budgetje 'publiciteit' is dus met glans gehaald, de folders zijn betaald, en worden al een tijdje in Rwanda gebruikt. Er worden nog enkele extra 'catalogi' afgeprint en gebundeld, het 'startbudget' voor de microfinanciering voor het aannemen van een vertegenwoordiger staat aan de kant.

Momenteel is een NGO- vertegenwoordiger op werk-rondreis in Rwanda, Gatagara staat op de 'bezoeklijst', ik wacht met spanning op een tussentijdse evaluatie.

Er staan nog wel een paar projectjes in de steigers, daarover later meer. De eerste eindstreep is gehaald, en wel met een pak minder valpartijen dan in de echte Toerdefrans.
Mersie.

KOMKOMMERKLEITIJD.

2010-06-28T09:44:00.008+02:00

Nu de laatste cursussen en kortlopende cursusjes op hun allerlaatste beentjes lopen voor de 'Grote Vakantie' zal het ook hier op de blog wel een klein beetje rustiger lopen.
Een werkverlof zoals vorig jaar chez les copains Rwandais zit er dit jaar niet in, dus ook het aantal blogartikeltjes zal wel niet de vergelijking kunnen doorstaan met wat er toen zo allemaal werd neergepend om de Rwandese lange en donkere avonden door te komen.

Komkommertijden komen eraan dus.

Ik doe mijn best om af en toe wat op de post te doen, een filmpje hier en daar, wat verwijzingen naar een leuke web-site, een documentje... Misschien kan je met de 'Google-zoekfunctie', rechts bovenaan in de zijbeuk-kolom, ook wel makkelijker dingen terugvinden op de blog, het 'minizoekmasjientje' is ook enkel daar op ingesteld.
Voor wie nog eens wat wil herlezen als tijdverdrijf, je kan altijd terugkeren naar de oertijden van deze schrijvelingen via het blogarchief, het doorklikken naar 'oudere berichten',enzovoort.

En misschien, als ik wat extra tijd en goesting zoek, of heb, of vind, gaan we wel eens aan de slag met de 'statische' pagina's van de site.

Genoeg beloftes, de vakantieperiode gaat bij deze in met een leuk filmpje over het draaien van iets grotere potjes.
Voor het geval al iemand zou begonnen zijn met het oefenen van die grote schalen uit een vorig filmpje, voor déze stukjes geldt dezelfde slotopmerking.

PRONKEN MET ANDERMANS VEREN....

2010-06-17T02:11:00.025+02:00

Het schooljaar zit er weer zo goed als op, de laatste ovens worden geleegd, gevuld, gebakken, geleegd, gevuld...er wordt gepresenteerd, een beetje stressy sfeertje zweeft door de ateliers, er worden hier en daar al plannen gemaakt voor volgend jaar, want schooljaren hebben steeds maar één groot en onverbeterbaar kenmerk, voor wie leergierig is. Ze zijn altijd te kort.

Zelf mocht ik me dit jaar behoorlijk ' bezig houden' met het begeleiden van de proefopleidingen 'porselein voor keramisten' en 'porselein voor pottenbakkers', twee nieuwe opleidingen, waarnaar al een tijdje vraag was, en waarvoor dus ook nieuwe programma's waren uitgeschreven.

Het is een boeiend zoektochtje gebleken, met veel vallen en gelukkig nog meer opstaan, er werd behoorlijk wat geëxperimenteerd, gesakkerd en gevloekt (meestal binnensmonds??), nieuwe technieken en voor de meesten compleet nieuwe materialen en grondstoffen werden uitgeprobeerd in allerlei pogingen om het witte spul enigszins onder de knie te krijgen.

Doorzakkende potten werden driftig en al draaiend met warme-lucht-blazers weer wat opgesteven, waarna ze in de oven toch weer scheef gingen trekken, spanningen zorgden bijna onvermijdelijk voor barsten, zowel in potten als in het zelfvertrouwen, translucent was vaak het streven, verticaal klassement nog vaker het resultaat.

Het neemt wat tijd in beslag om het eigenzinnige goedje te leren kennen, om theoretische en practische vaardigheden, opgedaan met klei (het gewone spul) om te zetten naar het eigenzinnige, soms onberekenbare witte goedje. Kopje erbij houden. Voor alles en nog wat. Werkmethodes aanpassen. Hulpstukken maken indien nodig.
Werkplanningen maken. Problemen trachten in te schatten en van mogelijke oplossingen te voorzien, liefst vóór ze zich stellen.

Maar goed, kommer en kwel blijven niet duren en langzaam maar zeker worden de resultaten duidelijker. Elk lijkt een eigen weggetje te vinden, bij de een al wat breder dan bij de ander.
Dat een jaar zó omvliegt bleek voor iedereen zowat de meest voor de hand liggende conclusie. Dat de druk erg groot was evenzo.
Er wordt gepoogd een oplossing te vinden: wellicht komen er twintig uurtjes bij en kunnen we het ganse programma wat meer gaan spreiden over een tweetal jaar. Een eerste module met twintig avonden, afzonderlijk voor keramisten en pottenbakkers over 'directe vormgeving', een tweede module van vijftien lesavonden over indirecte vormgeving (maken van gietmallen en werken met gietporselein) voor de twee groepen samen. Iets minder druk, iets meer tijd ook om thuis te werken, voor te bereiden en in te oefenen.
Hoop doet leven, en laat mij als afsluitertje van dit schooljaar voor een keertje maar eens pronken met de veren van een ander.Voor de zekerheid ook nog even de link naar de fotopresentatie , ik heb blijkbaar een probleempje met de 'fotopresentatie' zoals ze hieronder staat ingeplakt (?)

Met mijn excuses aan een aantal cursisten, ik had hier best nog een aantal andere stukken ook kunnen plaatsen, alleen heb ik er geen foto's van. Wie dit fotoreeksje verder wil aangevuld zien kan nog steeds wat foto's doorsturen, ik plak er nog wel een aantal bij.

DE KATHEDRALENBOUWER.

2010-06-14T14:13:00.015+02:00

De kathedraal met de hemel als koepelgewelf, met zijn torens, steunberen en zuilen, opschietend uit het gras, 'gewijd' aan Mahomet, Ghandi, Jezus, Martin Luther King, Marie, Prévert, tot 'Picassiette' en vele anderen die rondwaarden in de beetje gekke kop van hun bouwer, de vrolijke spuwers aan de muren, de creatuurtjes op het dak van huis en atelier, volgepropt met donderblaadjes, steenbreek, en andere, als uit het niets rondgestrooide bloeiende plantjes, de frisgroen uitgeschoten wijnstronken aan de kleurige omheining, ze staan er allemaal weer schitterend fleurig en opgewekt bij in het dansende zonlicht.

De kathedraal is goed gevuld met alle soorten kreaturen, terug overgekomen uit steden waar ze langs culturele wandelpaden en circuitjes bezoekers ongetwijfeld deden glimlachen, even verbaasd deden op- of omkijken. Ze zijn met velen, weer thuis, en bezetten nu het koor, oksaal, zijbeuken. Een beetje vol, de grote kerk. Katten en koetjes, engelen, kippen en hanen, in alle kleuren van de regenboog.
Te samen met stukken van zijn vrienden, les potiers de La Borne en omgeving. Een verscheiden gezelschap voorwaar.

Het is er stil, sereen, af en toe het lichte zinderen van de windgongen wanneer die draaiend de stenen raken.
Elkeen lijkt te wachten.

Alleen:

De luchtkastelen-architect, de keizer- koster van het sprookjesbos, de vrolijke anarchist, de tovenaar met klei, met zijn lange zwarte jas, zijn wijd uitstaande manen, en zijn flikkerende zwarte karbonkels, meestal goedlachs, de 'metteur en scène', (hier veel mooier klinkend dan 'de regisseur'), vinnig, soms ook wat nukkig.
De winter is blijkbaar te lang geweest dit jaar, hij is er niet meer..

Fysisch dan toch, geen directe verhalen meer, geen commentaar, geen mini-sermoentjes met de alsmaar wapperende handen als beeldende begeleiders.

Ik weet niet of hij er daadwerkelijk ligt, in zijn zelfgemaakte graftombe, bovenaan op het heuveltje, met zicht op zijn kathedraal, het doet er ook niet toe.
Gezeten op het bankje, een beetje rondkijkend, voel je dat hij daar steeds zal zijn, je kan er gewoon niet naast kijken, het is niet veel kunstenaars gegeven om zo nadrukkelijk ergens aanwezig te zijn, én te blijven.

Ik ben er in de loop der jaren vaak langs geweest, soms met groepen cursisten, soms een namiddagje, en passant, tijdens een of andere vakantie.
Elke keer zag je weer nieuwe dingen, kreeg je andere indrukken.
Ik veronderstel dat een ieder die er ooit is geweest zich steeds wel iets zal herinneren van Monsieur Linard. Dààr zorgde hij wel voor.

Ik heb hier nog een videoband liggen, daar zal ik af en toe nog wel eens naar zitten kijken, en voor wie hem niet kent, hierbij een korter filmpje, Linard, ten voeten uit.

PLEZIERTJE.

2010-06-14T01:51:00.003+02:00

Ik weet wel vrij zeker dat ik met onderstaand filmpje een paar mensen een pleziertje doe.
Bij deze, merci voor 't gezelschap, 't was leuk.

SCHAALTJE DRAAIEN.

2010-06-09T01:54:00.007+02:00

En daar komt hij nù mee aandraven.
Schooljaar ten einde, schaaltjes leren draaien.
Voor wie thuis wat wil oefenen: gewoon op een afneembaar plaatje, probeer maar uit.Toch maar eerst een paar keer goed kijken naar het 'systeem'.

Het valt sterk aan te raden eerst de techniek te oefenen met een ietsepietsje
minder gewicht, tenzij je tezelfdertijd ook de kleirecuperatie en de kneedtechnieken grondig onder de knie wil krijgen, (wat zowiezo sterk aan te bevelen valt.)

Enneuh, neen, sorry, in september zullen helaas géén stapels van die joekels gebakken worden voor ambitieuze cursisten/beoefenaars van vakantiewerk...

DE SCHOONHEID VAN DE IMPERFECTIE.

2010-06-03T10:39:00.020+02:00

Aandachtige lezers die al een tijdje meedraaien met het lezen van al dit keramiek-gelinkte gedoe, hebben misschien al begrepen waar ik naar refereerde. Diegenen die maar af en toe eens komen snuffelen en rondsnuisteren kunnen met een eenvoudig klikje ook weer bijbenen. Da's dan ook weer meegenomen, twee artikels voor de prijs van één.

Je kon het wellicht al wat vermoeden, ('wabichado' wees al wat in die richting) de tweelingsbroertjes wabi en sabi (of zouden het zusjes kunnen zijn?) zijn weer even op doorreis, hun valiesje volgeladen met Oosterse wijsheid.
In een bijgaand documentje kan je een uitgebreid artikel lezen (weliswaar in het Engels) over allerlei aspecten van wabi-sabi, hier in dit artikeltje haal ik daar een paar elementjes uit, met af en toe wat randcommentaar, ik kan het immers niet laten.

Teruggebracht tot zijn diepste essentie is wabi-sabi de Japanse levenskunst om schoonheid te vinden in het onvolmaakte , diepgang in de natuur, de kunst om de natuurlijke cyclus van geboorte, groei, verval en dood te accepteren en te waarderen. Eenvoudig, traag, helder en bovenal authenticiteit respecterend.

Wabi-sabi vind je op rommelmarkten, niet in een warenhuis, in een mooie ouwe plankenvloer, niet in laminaat, in rimpels en kraaiepootjes, niet in de pottekes spul om ze te verstoppen of dicht te pleisteren.

Wabi komt voort uit de stam 'wa', - bij ons vaak beschouwd als de agrarisch bestempelde afkorting voor 'wablief', of nog, een mogelijke invulling voor allerlei spul dat eerder onbestemd kan worden toegevoegd -, in het Japans echter refererend naar harmonie, vrede, rust en evenwicht.
Oorspronkelijk gekoppeld aan begrippen als triestig, eenzaam, of desolaat, kreeg het gaandeweg een meer poëtische betekenis die meer werd gelinkt aan eenvoud, en harmonie met de natuur. Nogal Zen dus. Zoiets als het begrijpen van de wijsheid van rotsen en sprinkhanen. (?)

Sabi betekent op zichzelf zoveel als 'de bloei van de tijd', het houdt in dat schoonheid, zoals ze oorspronkelijk werd geconcipieerd, vluchtig is, maar kan verworden tot een andere vorm van esthetiek.
Sabi voorwerpen dragen de last der jaren met waardigheid en gratie; het zilvergrijs worden van een bank in de tuin, het langzaam roesten van een hek, de zachte rondingen van uitgesleten tredes van een stenen trap. Het heeft geen zin er naar op zoek te gaan of te proberen het te verwerven. Echte 'sabi' kan je niet kopen, het is een geschenk van de tijd.

Beide woorden gaan al zo lang samen dat veel mensen ze onlosmakelijk met elkaar verbinden, het klinkt 'modieus, trendy, catchy, hip', of weet ik veel, zoiets als ping en pong, toch zijn het twee verschillende begrippen.

Hoe kom je dan uiteindelijk bij die 'schoonheid van de imperfectie'?
Zijn het dan net m'n wa(t) slecht gecentreerde, scheve, of half in elkaar gezakte potten die dit label kunnen verwerven?
Moet ik dan mijn misbaksels maar wa(t) laten slijten in de tijd in plaats van ze weg te gooien? Wa-chten tot een laagje mos het gezochte effect bezorgt?
Gooi ik er in het vervolg een paar verschillende glazuren overheen in de hoop wa(t) kraters, blazen en grove craquelures te verkrijgen?

Of ga ik maar op zoek naar wa(t) balans, wa(t) evenwicht, wa(t) rust, wa (t) harmonie om zo mijn eigen 'draai' te vinden?
Weet je wa?
Ik probeer het nog wa(t) jaartjes uit, misschien lukt het wel een keertje.

HAKEME

2010-06-02T10:16:00.008+02:00

Nu we toch een beetje in de Oosterse sfeertjes zijn terechtgekomen: een beetje zijdelings betrokken bij voorgaande artikels:hakeme.

Hakeme betekent letterlijk 'rijststro-bezem'

Decoratietechniek, doorgaans uitgevoerd met slib, het kan soms ook voorkomen bij glazuurtechnieken.
Met zelfgemaakte 'borstels', oorspronkelijk gemaakt van rijststro, dat een beetje werd samengebonden en daarna 'opgeknipt naar keuze' wordt in een vochtige, net aangebrachte sliblaag een snelle, soepel uitgevoerde penseelstreek aangebracht, waardoor de onderliggende kleilaag, die dus doorgaans ook een contrasterende kleur heeft, weer zichtbaar wordt.

Soms wordt de techniek ook aangewend met taaie, weinig vloeiende glazuren, dikwijls aangebracht op een ijzerhoudende ondergrond, waardoor je contrastwerking krijgt.

Bij gebrek aan rijststro kan je natuurlijk ook borstels maken uit andere grassoorten, topjes van allerlei graansoorten, de bedoeling is voornamelijk om een grove, en toch soepele streek te kunnen aanbrengen.

Hakeme beschildering werd vaak toegepast als achtergrond voor penseelbeschilderingen, of om de scherf een lichtjes verhoogde decoratie te geven.
Nu drukt de techniek vooral de behoefte aan éénmaligheid en het niet geperfectionneerde uit.

Bijgaand kort filmpje maakt duidelijk hoe je de techniek toepast.

DE JAPANSE THEECEREMONIE.

2010-06-02T01:22:00.005+02:00

Ze gaat al een tijdje mee, de Japanse theeceremonie, aanvankelijk van China naar Japan overgebracht door monniken in de twaalfde eeuw, samen met de groene thee.

In de daaropvolgende eeuwen ontwikkelde het drinken van thee zich tot een rijkelijk status-ritueel waarbij vooral werd gepronkt met collecties rijkversierde gebruiksvoorwerpen die nodig waren voor de uitgebreide ceremonies.

Enkele invloedrijke thee-meesters brachten als 'stijlbreuk' een tegenreactie op gang, waarbij een aantal gewone dagelijkse en niet-, of ruw gedecoreerde kommen en waterkannen werden gecombineerd met de kostbare Chinese gebruiksvoorwerpen.

De grote ommezwaai, waarbij de theeceremonie toegankelijk werd gemaakt voor iedereen en niet enkel voor de rijken, wordt vooral toegeschreven aan Sen no Rikyu.
De zestiende eeuw was een periode van vrede en rust in Japan, en dat werd ook op die wijze vertaald naar de theeceremonie.
Rikyu serveerde de thee in kommen die door onbekende Koreaanse pottenbakkers en Japanse ambachtslui werden gemaakt. Een aantal van de gebruiksvoorwerpen werd gemaakt uit ongelakte bamboe, de decoraties in de theeruimte werden beperkt tot een eenvoudig bloemstuk en één enkele tekening of kunstwerk.

Niet alleen de voorwerpen, ook de ganse omgeving werd aangepast ; de ruimte werd teruggebracht tot anderhalve tatami mat (japanse manier om oppervlaktes in te delen). Het gebouw of de kamer is eenvoudig, strak, dikwijls met zichtbare houten constructie. De ingang is klein en laag zodat iedereen verplicht wordt om te buigen om binnen te komen en op die wijze nederigheid te tonen.
De ceremonie werd bekend onder de naam 'wabichado' (chado betekent 'de weg van de thee') en bestaat nog steeds onder deze vorm.
Meer dan 500 jaar dus, zodat je toch wel van een stevige traditie kan praten.

Als westerling ben je wel wat geneigd om eens stevig in de (resterende) haren te krabben bij de idee om vier uur lang op je knieën te zitten, terwijl je deelneemt aan een volledig uitgewerkt ritueel waar een houtskoolvuurtje wordt gestookt, hapjes worden bedeeld van seizoensgebonden delicatessen met een slokje sake, waar een kom 'dikke' groene thee wordt gemaakt en gedeeld door alle gasten, waarna een ieder later ook nog een eigen kom verdunde thee wordt aangeboden door heet water en matsha te vermengen en op te kloppen.
Dit alles onder het voorbehoud dat deze jongen de ingewikkelde materie tenminste een klein beetje mag hebben begrepen.
Over de juistheid van de complete ceremonie wil ik het ook eigenlijk niet per se hebben, het is mij meer om de waarde en diepere betekenis van de ceremonie-annex-rituelen te doen. Ik heb geen enkele onderlegdheid in de materie, bén ook helemaal geen theedrinker, zelfs geen koffiekenner,-al drink ik dagelijks sloten van dat spul-, en zal ook nooit een ware theeliefhebber worden vrees ik.

Wat de meesten onder ons echter te weinig beseffen is dat thee in zo grote mate de schoonheid belichaamt van de Japanse cultuur. De vier basisprincipes van 'thee', - harmonie (wa), respect (kei), zuiverheid of 'echtheid' (sei) en rust (jaku) - , zouden net zo goed kunnen staan voor elke vorm van 'goed leven'.

De elementen die bij een theeceremonie te pas komen zijn zo eenvoudig en strak mogelijk gehouden om 'alles' op de thee en het moment te concentreren. Al het andere, - dagelijkse beslommeringen, en al wat ons dagelijks leven minder aangenaam maakt-, wordt losgelaten. Dat maakt deels het plezier uit van de theeceremonie.
Een ander deel van het plezier zit vervat in 'de kunst', in het esthetische aspect van zowel de gebruikte voorwerpen als van de sfeer. Een heel belangrijk element van deze esthetiek is de schoonheid van het onvolmaakte.
Hoezeer we er ook naar streven, pure perfectie is niet echt menselijk en heeft in onze tijden ook vaak een machinale, geautomatiseerde koppeling, (en dan heb ik het zeker niet over wagens).

De schoonheid van de imperfectie dus. Heeft ergens een bekende klank...
Da's dan goed om een volgende keer het reeksje (voorlopig) af te sluiten.

Hieronder vind je nog een filmpje over de verschillende rituelen die worden uitgevoerd bij de theeceremonie, het klaarmaken van de matcha-thee. Van de vele filmpjes die je her en der kan vinden vond ik dit exemplaar behoorlijk representatief en mooi gemaakt, en al kan ik geen uitsluitsel geven of alles naar Japanse normen correct verloopt, het ademt wél harmonie, respect, zuiverheid en rust uit.

Rustig bekijken, je wordt vanzelf wel stil. En misschien vind je dan ook wel het spoor naar dat bekende klankje. Zoniet, nog wat geduld, ik verzamel wat info voor een voorlopig 'laatste uit de reeks'.

KOPPELDRAAIEN.

2010-05-31T10:14:00.005+02:00

Een hele tijd geleden schreef ik een artikeltje over porseleinbewerking in Jinghdezen.
Per toeval stootte ik dit weekend op een filmpje wat ik toen ook eigenlijk zocht, maar niet had gevonden over het draaien van de gigantische potten.
Een artikeltje over het draaien van deze stukken (dat je ook kan vinden bij Links, de afhaalpotjee) vermeldde dat bij het centreren, openen en optrekken van dergelijke mastodontjes vaak gewerkt werd met assistentie van een leerling om de 'meester-draaier' bij te staan.
In uitgesteld relais dus: filmpje over centreren, openen en optrekken van een hoopje porselein.

Hopen maar dat de leerling een asbakje in de buurt heeft staan, anders krijg je nog een pak vervuiling in de massa, of kan je desgevallend de neus van de meester aardig beschadigen.

OVER CEREMONIES EN RITUELEN.

2010-05-21T11:20:00.015+02:00

Na het vorige artikel, (en met een titel zoals deze hier bij dit schrijfsel,) zou je kunnen verwachten dat hier een bespreking van de Japanse theeceremonie zou volgen.
Voorlopig een klein beetje op het verkeerde been.
Die theeceremonie komt nog wel aan de beurt, ik wou in de eerste plaats eventjes stilstaan bij de begrippen 'ceremonie' en 'rituelen', vast verbonden met het hele gebeuren.

Een ceremonie is een reeks van handelingen die een welbepaald gebeuren 'markeert'.
Deze (vaak vaste) handelingen dienen om een speciale gebeurtenis te accentueren, ze boven het alledaagse uit te steken en ze meestal ook bepaalde symbolieken mee te geven.
Op die manier wordt ook een beetje afstand gecreëerd, soms tussen zij die wel en zij die niet deel uitmaken van de ceremonie, soms ook wat afstand ten opzichte van onze gewone dagelijkse activiteiten. Denk bijvoorbeeld aan de eedaflegging van verkozenen in het parlement of aan een zondags ontbijt, waar je wel eens uitgebreid voor gaat zitten en genieten.

Sommige ceremonies kunnen vlotjes en een beetje 'à l'improviste' verlopen, andere hebben dan weer heel strikt te volgen regeltjes.

Rituelen leggen de feitelijke handelingen vast binnen een ceremonieel. Bij rituelen gebeuren de handelingen steeds op dezelfde manier, en is het ook mogelijk om die verschillende stappen, bewegingen, woordgebruik enz. duidelijk te omschrijven en te benoemen.
Het doel daarvan is het versterken van het gevoel dat wordt beoogd.

We hebben allemaal wel af en toe een aantal 'echte of pseudorituelen', die wellicht niet steeds zorgvuldig zijn vastgelegd, en ontstaan uit een soort routinematig handelen, dat ons bewust of onbewust een 'goed gevoel' bezorgt.

Wanneer ik 's avonds op school aankom, dan zijn mijn eerste activiteiten bijna steevast dezelfde: lokaal openen, vers water in de waterkoker, aanzetten, kast openen, doos oploskoffie, poedermelk en zoethoudertjes nemen, restantje koffie uit de meegebrachte kop uit de auto weggieten, één lepeltje oploskoffie, één lepeltje poedermelk, één zoethoudertje, rondlummelen tot water kookt, kokend water toevoegen, roeren, voorzichtig eerste slokje drinken, kop meenemen naar het 'ovenhok', controleren of er al iets valt te legen (of te vullen), in het eerste geval de oven ontsluiten en voorzichtig openen, op een kiertje een eerste blik werpen op de nieuwe oogst, nog een paar slokjes koffie om te genieten, en dan beslissen wat we verder zoal gaan doen.
Meestal wordt het restant koffie dan ergens te velde achtergelaten, om dan te vergeten waar ik het heb neergezet. De bijna dagelijkse zoektocht achteraf om mijn kopje troost terug te vinden behoort dan weer tot een ander gebeuren...

Geen ceremonie, geen vastliggend ritueel, hoogstens een komisch aandoende eenakter sans publique.

Genoeg geleuterd voor vandaag, de traditionele Japanse theeceremonie verdient een eigen artikel, al weet ik nog niet echt hoe dààr aan te beginnen als hele vreemde eend in een Oosterse bijt.

CHAWAN.

2010-05-18T09:49:00.009+02:00

Al een tijdlang heb ik zin om met een paar artikeltjes eens enkele aspecten, gebruiken en geplogenheden uit de Oosterse keramiek te belichten, al zal dat wel met een walmend en op sterven na dood flakkerend kaarslichtje zijn, de sterkte van mijn lichtstraal in deze reikt immers niet veel verder dan die van het lampje in een gesloten koelkast.

Onbekend is heel vaak onbemind, en hoewel het dus eigenlijk behoorlijk onnozel is om als leek, - mijn kennis van Oosterse cultuur wordt, net als voor de meesten onder ons, geschat op zo goed als 0,0%- , standpunten te gaan innemen over de historiek van die culturen, of de plaats van keramiek binnen de Oosterse beschaving zelf, toch vind ik het de moeite waard om via een benadering als simpel pottenbakkertje eens na te gaan of een aantal keramische elementjes, termen, rituelen en gebruiken, die druppelsgewijze af en toe in onze Westerse samenleving binnen sijpelen, ons ook een andere kijk kunnen geven op keramiek in het algemeen, en voornamelijk op onze eigen manier van zoeken naar 'schoonheid' in het omgaan met het echte slijk der aarde.

Wie denkt hier veel wetenschappelijk correcte informatie te vinden over Oosterse keramiek kan dus maar beter een uitgebreid en goed geschreven boek gaan zoeken over 'Keramiek in de Verre Oriënt' , of zoiets, -er is vast wel wat lectuur te vinden- , ikzelf wil alleen maar wat bazelen, toogfilosofie verkondigen, en veldspaathoudende rotsblokken opgooien over materies die mij in hoge mate fascineren en aantrekken, al was het maar omdat de manier van omgaan met wat we maar gemeenzaam 'zelfgemaakte potjes' zullen noemen, zulke gigantische verschillen laat zien aan deze en gene plek op de wereldbol .

Als start voor een eerste schrijfseltje plaats ik met de nodige omzichtigheid en eerbied een 'chawan' op een (liefst verweerd en natuurhouten) sokkeltje.

Een chawan is een komvormig potje dat gebruikt wordt om de groene poederthee (matcha) in klaar te maken en te drinken, bij de Japanse theeceremonie.
Verschillende types chawan kunnen in deze ceremonie worden gebruikt en de keuzes voor het gebruik ervan zijn afhankelijk van tal van overwegingen.
In Japan is 'chawan' ook de standaardterm voor 'rijstkom', en wanneer het nodig is om het onderscheid tussen de twee aan te duiden, wordt voor 'rijstkom' de naam 'gohan jawan' gebruikt, de theekom krijgt de naam 'matchawan',
De 'klassieke' kommetjes, zonder oortje, die worden gebruikt voor de gewone 'getrokken thee' worden gewoonlijk 'yunomi' genoemd, wat vrij vertaald zoveel betekend als kopje voor heet water, de kleine porseleinen kommetjes voor het gebruik van getrokken-hoge-kwaliteits-groene-thee worden dikwijls onderscheiden als 'senchawan'.
Wie nog een stukje verder wil gaan in benamingen en typeringen kan gebruik maken van allerlei classificaties naargelang de specifieke vorm, oorsprong, kleur, manufactuur. Soms kunnen zelfs verschillende klassificaties worden gebruikt voor één en hetzelfde kommetje.
Niet dat dit zó anders is dan bij ons, hier worden keramiekstukken ook ingedeeld volgens allerlei kenmerken, stijlen en ateliers.
Alleen klinkt het 'Royal Dalton' van Hyacinth Bouquet ons meestal iets vertrouwder in de oren dan bijvoorbeeld een hira-jawan usucha karamono sometsuki, wat , als ik het tenminste goed voorheb zoveel zou willen zeggen als een 'schaalvormig theekommetje voor gebruik van de 'dunne' matcha thee, afkomstig uit China en uitgevoerd in blauw en wit porselein.'

Het samenbrengen van deze resem kwalificaties is bovendien enkel voor eigen rekening, wellicht verklaart elke Japanner mij als volslagen idioot wanneer ik bovenstaande termen op een hoopje samen gooi.

Laat ik het voorlopig hier maar bij houden, ik besef ondertussen wel al een tijdje dat het draaien van een simpel kommetje, - eerste oefeningetjes op de draaischijf zo een kleine twintig jaar geleden- , een pak méér inhoudt dan het louter technisch uitvoeren van dat opdrachtje.
De schijf is nog steeds dezelfde, het water blijft even nat, de klei varieert iets meer van samenstelling, de werktuigjes blijven zo goed als dezelfde, alleen de draaier is veranderd, een beetje meegegroeid met het opdrachtje.
Goed gevoel.

GEDICHTEN IN GLAZUUR.

2010-05-12T10:01:00.004+02:00

Vanmorgen kreeg ik een berichtje doorgestuurd met de melding dat Robert Deblander is overleden.
Enkele jaren geleden was ik met een groep cursisten 'op schoolreis' in La Borne en omgeving, zo een weekendje werd steevast afgesloten met op de terugreis een bezoek aan de galerie Capazza, poepsjiek kunstétablissment, in een geklasseerde en gerenoveerde kazerne uit Napoleontische tijden.

Een tentoonstelling was gewijd aan het werk van een viertal Franse keramisten die allen heel wat jaren hadden gewoond en gewerkt in de Puysaie, land van ongelooflijk goeie steengoedklei.

Er was wel wat discussie rond het werk van Deblander, die een serie heel eenvoudige kommetjes presenteerde met een variatie aan glazuren.
Het waren inderdaad geen 'glad afgewerkte werken', of impressionante gedurfde stukken.
Deblander was er in geslaagd om 50 jaar keramiekervaring te bundelen in een serietje kommetjes, les bols, heel eenvoudige maar sprekende vormpjes, dragers voor zijn persoonlijke ervaringen en visie op 'gesmolten steen'.

Een héél intiem zaaltje in een reuzegalerie.
Een vijftigtal gedichtjes in glazuur.