HOUT OF GOUD ?

Rwanda zou Rwanda niet zijn mocht alles er ineens vlotjes verlopen, en dus stelt zich deze keer alweer een probleem dat er een tijd geleden ook al was, en waarvoor het niet makkelijker wordt er degelijke oplossingen voor te vinden: brandstof.
Voor de pottenbakkerij betekent dat: hout, bomen, bos.
Voor de overgrote meerderheid van de Rwandezen betekent brandstof ook: hout, bomen, bos .

U snapt het probleem dus wel: als een snel groeiende bevolking van Rwanda, én een niet onbelangrijk deel van de kleine en middelgrote ondernemingen allemaal voor een groot deel afhankelijk zijn van hout dan moet het kappen en exploiteren aan banden worden gelegd en gelegitimeerd. Kapvergunningen dus. Aanvragen. Administratieve afhandeling. Wachten. Aandringen. Wachten. Nieuwe aanvraag met onderbouwd dossier. Wachten.
Hout krijgt goudwaarde...

Het was een zeer vreemd aandoend zicht toen ik woensdag aankwam op de pottenbakkerij . Waar de vorige keer alles kompleet was volgestouwd met grote stapels brandhout, zie je nu niks meer liggen.

Twee jaar : dat betekent à rato van minstens één stook per maand zo een slordige 24 grote ovenladingen. Dat betekent ook een pak hout dat is verstookt, een massa keramiek die is gemaakt, en als ik een beetje inschatting mag maken van de voorraad stukken die hier in het winkeltje van de pottenbakkerij staat, ook een massa verkochte stukken, tenzij er ergens in Kigali nog grote voorraden in stock zouden zijn...

Tot nu toe heb ik daar nog geen duidelijk zicht op, Jean Bosco is nog op de terugweg uit Naïrobi, met de bus, het schijnt een tocht te zijn van zo een slordige vierentwintig uur... De uitgebreide luxe van de Rwandese (en waarschijnlijk ook Oegandese en Keniaanse) bussen in acht genomen, met daar bovenop waarschijnlijk nog enkele uitgebreide grenscontroles, een echt plezierreisje zal het mijn inziens niet zijn geweest, en ik hoop dat het symposium, de voorstelling van de pottenbakkerij, en mogelijke verdere uitvloeisels een beetje compensatie kunnen brengen.

Ondertussen staat de productie op een laag pitje, er kan niet, of nauwelijks worden gestookt, waarschijnlijk wordt het weinige resterende beetje gebruikt om enkel af en toe in het proefoventje te stoken, voor de zeer dringende bestellingen...

Mocht alles alsnog snel in orde komen, dan nog dient het hout te worden ontgonnen, naar de pottenbakkerij vervoerd, gekliefd, gestapeld, gedroogd. Minimum 6 maanden tot een jaar om een voldoende calorisch vermogen te kunnen leveren.

Er is in de periode nà het project in 2009 al een boel opzoekings- en prospectiewerk verricht om te kijken of er mogelijke oplossingen kunnen gevonden worden voor dit telkens weer terugkerend probleem: wonderoplossingen zijn er niet te verwachten op korte termijn, en de investeringen die radicale wijzigingen zouden met zich meebrengen zijn voor een kleinschalige coöperatieve als deze ondenkbaar: we zijn geen equivalent van een zuiver economisch draaiende fabriek voor keramisch seriewerk, wèl een beetje een 'moderne exponent' van wat de traditionele keramiek betekende en nog betekent, onderdeel van een artisanaal patrimonium, én cultureel identiteitsbewijs van een ganse bevolkingsgroep, die in de loop van de geschiedenis al te lang is gemarginaliseerd. Dat is dan weer een ander verhaal.

Het gebruik van alternatieve brandstoffen staat ofwel nog in zijn kinderschoenen of is buitensporig duur wanneer je de vergelijking maakt met de huidige stookkosten.
Waar misschien wél enkele mogelijkheden zouden kunnen liggen is in een beleid dat tegenwoordig overal opduikt en dat verband houdt met ecologisch 'agro-forestry' beleid.
In een later stadium misschien wel te combineren met de voorlopig al te moeilijk haalbare eerste optie.(?)

Eén van de bedoelingen van dit maandje verblijf hier in Rwanda zal er dan ook in bestaan om contacten te leggen met allerlei organisaties, verenigingen, studiegroepen, officiële instanties en dies meer, om nadien te bekijken of er ook mogelijkheden zijn om het probleem structureel opgelost te krijgen.
Met mijn (wellicht al te simpele) geest kan ik me praktisch toch wel voorstellen dat het moet te becijferen zijn wat de gemiddelde jaarlijkse opbrengst zou kunnen zijn van een hectare op ecologisch verantwoorde wijze onderhouden bos, waarbij je niet aan kaalkap gaat doen, nieuwe aanplantingen doet waar nodig, en misschien ook wel zorgt voor een grotere variatie aan bomen dan wat nu het geval is...alleen moet je dan natuurlijk wel over bos of concessies beschikken.
Hoeveel is nog niet duidelijk?
We zien het wel, laat ons maar beginnen bij het begin, en proberen om de wei hier weer vol te krijgen.